MÜSLÜMANLIK TAB’-I BEŞERİ NASIL TERBİYE EDER?

Tabâyi’-i insâniyyenin en liberal ve en fazîlet-perverlerinde temeyyüz eden müyûl arasında bilhâssa ikisi en tabîîsidir: Lezzet ve faâliyet.

Bunların birincisi ulûm ve fünûn ile inceltilir, hayât-ı ictimâiyyenin mahâsiniyle perverde edilir, iktisâda, sıhhate, şöhrete riâyetle zabt edilirse hayât-ı husûsiyyenin te’mîn-i saâdeti için bir menba’-ı feyyâz olur.

Meyl-i fa’âliyyet, daha kuvvetli, daha meşkûk mâhiyeti hâiz bir prensibdir.

Ekseriyâ hiddete, ihtirâsa, intikāma sevk eyler.

Fakat hayır ve insâf hisleriyle idâre edilirse her fazîletin vâlidi olur.

Ve bu fazîletler azim ve iktidâr ile mütenâsib olursa bir âile, bir hükûmet, bir imparatorluk selâmet ve teâlîsini bir insanın cesâretine medyûn olur.

Binâenaleyh meyl-i zevke makbûl, meyl-i fa’âliyyete nâfi’ olan hasâil izâfe olunur.

Herhangi bir seciyede bu iki meyil birleşir ve âhenkleşirse fıtrat-ı beşeriyyenin en mükemmel nümûnesini teşkîl etmiş demektir.

Tabîat-ı insâniyye, ihtiyâcât-ı beşeriyyenin tebeddül-i dâimîsine rağmen değişmez.

Her zaman aynıdır. Nasıl bugüne kadar beyne’n-nâs hodkâmlar, hasûdlar, mütevâzı’lar, insâniyet-perverler görülürse bundan sonra da aynıyla insanların akıllısı, akılsızı, kavîsi, zebûnu, iyisi, fenâsı bulunacaktır.

Zaman ile tebeddüle uğrayan hasâil ve nakāis-ı beşeriyyenin alacağı eşkâl-i muhtelifede zamanın husûle getireceği ta’dîlâttır.

Tab’-ı beşerle fazâil ve mesâvî-i insâniyye değişmediğinden insanlara bir hatt-ı hareket ta’yîn ve hem-cinsleriyle olan münâsebetlerini te’sîs ve takrîr edecek esâsâtın da tabîatlarından müstahrec olmak i’tibârıyla biz-zarûre tebeddül etmeyeceği âşikârdır.

Dîn-i İslâm’ın ihtivâ ettiği ahlâkī, ictimâî, siyâsî düstûrlar ser-â-pâ tab’-ı beşerden mülhem olduğundan ile’l-ebed nev’-i âdemin nâzım-ı mukadderâtı olmaya şâyestedir.

Tab’-ı beşerin en tabîî ve en hür temâyülâtını, bu temâyülâtın nasıl terbiye edilirse yükseleceğini yukarıda beyân ettik.

Bakalım Dîn-i İslâm bu temâyülâtı nasıl terbiye ederek fıtrat-ı insâniyyeyi şâhika-i kemâline i’lâ ediyor.

Dîn-i İslâm ilmin en samîmî hâmîsi ve mürevvicidir.

Risâlet-penâh Efendimiz; “İlmi, Çin’de bile taleb ediniz!” dedikleri zaman Çin’de tek bir müslüman yoktu.

Binâenaleyh ehl-i İslâm, erbâb-ı ilim ve fenden herhangi ırk ve dine mensûb olurlarsa olsunlar ahz-ı ilm ederler.

Cenâb-ı Hakk “Hikmeti istediğine bahş ettiğini ve bu bahşâyiş-i sübhânîye nâil olanın feyyâz bir hayra dest-res olduğu”nu beyân ediyor.

Ve yine ehl-i ilm hakkında;  “Sözü dinlerler ve en güzeline ittibâ’ ederler.”** diyor.

Bilhâssa ehl-i ilm ile câhilleri kat’iyyen müsâvî tutmuyor.

Daha sonra bütün müslümanları emr-i bil-ma’rûf, nehy-i ani’l-münkere me’mûr etmekle hayât-ı ictimâiyyeyi dâimâ tathîr ve tasfiyeye sevk ediyor.

“Müsrifler, şeytanların kardeşidir.”

“Elinizi ne sımsıkı tutunuz, ne de büsbütün açınız.”

Diyerek hem isrâfdan hem hıssetten(=cimrilik) men’ ile bunların hadd-i vustâsı olan iktisâda riâyet edilmesini tavsiye ediyor.

Binâenaleyh müslümanlar iktisâd, i’tidâl, hüsn-i niyyet ve hudûd-ı şer’iyyeyi adem-i tecâvüz şartıyla envâ’-ı zînet ve müşteheyât(=nefsin hoşuna giden ve iştahla yenen şeyler) ile tecemmül(?) ve temettu’(Kazanç, kâr payı) ederler. (?)

Cenâb-ı Hak; “Yiyiniz, içiniz fakat isrâf etmeyiniz.”****** buyurdukları gibi kulları için lutuf buyurdukları zînetlerle tayyibât-ı rızkı değil, ancak âşikâr ve nihân(=gizli) fevâhışi, bi-gayri hakkın ism ü bağyi(=Allah’a karşı gelme, dinin çizdiği sınırları aşma) ve Allah’a şerîk katmayı tahrîm buyurduklarını, zînetlerle güzelliklerin insanlara râyegân(=bedelsiz, ücretsiz, karşılıksız) buyurdukları niam-ı sübhâniyyeden olduğunu; hayvanları, nev’-i beşerin istifâdesi için, denizleri, balıklar sayd etmek(=avlamak), gevherler çıkarıp tezeyyün, gemilerle geşt ü güzâr (=Gezip tozma, gezip dolaşma) etmek için yarattığını hayât-ı uhreviyyeyi niam-ı dünyeviyyeden nasîb-i refâhiyyetimizi istîfâ (=Seçmek,Ayıklama) ederek te’mîn edebileceğimizi beyân buyuruyor.

Bunların hepsi delâlet ediyor ki Dîn-i İslâm rûhun şehrâh-ı teâlîsine hâil olmayacak bir sûrette havâssin hakk-ı tena’umunu bahş etmiştir.

Sıhhate riâyet husûsunda ise Müslümanlık sıhhatin en büyük muhâfızı olan tahârete pek mühim bir mevki’ ayırmıştır.

Daha sonra esbâb-ı muvaffakıyyetin en mühimmi olarak “kuvvet-i bedenle kuvvet-i ilmi” irâe ediyor.

Sıhhat-i ebdânı, sıhhat-i edyâna takdîm ediyor.

Hele âvân-ı marazda, esbâb-ı şifâya tevessül olunmasını kat’iyyen tavsiye ediyor.

“Allah hiçbir hastalık inzâl etmemiştir ki, ona mahsûs bir de şifâ inzâl etmesin!”

“Her hastalığın bir devâsı vardır. Hastalığın ilâcı ele geçince o hastalık Allah’ın izniyle şifâ bulur.”

 “Ey Allah’ın kulları! Tedâvî ediniz; zîrâ Allâhu Teâlâ hiçbir hastalık vermemiştir ki, ona bir de derman vermesin!

Yalnız bir hastalık bundan müstesnâdır ki, o da ihtiyarlıktır.”

“Allahu Teâlâ hiçbir hastalık indirmedi ki, ona mahsûs bir de devâ indirmesin!

O devâyı bilen bilir, bilmeyen bilmez. Yalnız ölüm bundan müstesnadır.

…gibi ehâdîs-i nebeviyye Müslümanlık’ın tabâbete ve binâenaleyh hıfz-ı sıhhate ne kadar ihtimâm ettiğini îzâh eder. ------------

Şöhret-i sâliha ise a’mâl-i sâlihanın bir netîcesidir.

Kitâb-ı Mübînimiz ehl-i îmâna hitâb ettikçe ehl-i îmânın sıfat-ı kâşifesi olan a’mâl-i sâlihayı terdîf eder.

Görülüyor ki bir müslüman nasîb-i lezzetini ulûm ve fünûna rağbetle, hayât-ı ictimâiyyede emr-i bil-ma’rûf, nehy-i ani’l-münker gibi esâsât-ı fâzılaya ve iktisâda, sıhhate, hüsn-i şöhrete riâyetle istîfâ eder.

Müslümanlık fıtrat-ı insâniyyenin bu meylini inhitât(alçalma, çökme, gerileme) ve tereddiden(soysuzlaşma, yozlaşma) sıyânet(Koruma, muhâfaza, himâye) ettikten mâadâ dâimâ teâlîsini bu taâlîm ve evâmir ile te’mîn etmiştir.

İktisâb-ı ilm ü irfân eden, fazâil-i ictimâiyye ile perverde (=Beslenmiş, büyütülmüş, yetiştirilmiş) olan, şerâit-ı iktisâda ve kavânîn-i hıfz-ı sıhhate riâyeti a’mâl-i sâliha ile ihrâz-ı nîk-nâm etmeyi öğrenen bir müslüman mensûb olduğu meslekte icrâ-yı fa’âliyet edecektir.

(ihraz etmek = kazanmak, elde etmek, erişmek)

Sahne-i cidâle girecektir.

Te’mîn-i maîşet, ihrâz-ı refâhiyet için uğraşacaktır.

Müfîd ve müstefîd bir uzv-ı ictimâî olmaya başlayacaktır.

Bu tarîk-ı sa’y ü fa’âliyette bir insanın geçireceği safahât-ı hayât, bu sahne-i mücâdelede tahammül edeceği sademât( Ansızın başa gelen belâlar), yıkacağı hayli akabât(Sarp yollar, yokuşlar, tehlikeli geçitler), temâs edeceği insanlarla peydâ edeceği münâsebât ne kadar mühim te’sîrâtı hâizdir.

Hiddet, ihtirâs, intikām gibi hislerin zebunu olmak(bir kimseyi çok sevmek, ona aşırı düşkün olmak) ve binâenaleyh mutazarrır(=Zarar gören, zarara uğrayan) olmak veya ızrâr etmek(=Zarara sokma, zarar verme), böylece günâha girmek fıtrat-ı beşeriyyenin mukteziyâtıdır.

O hâlde bu iktizâlara karşı insan ne ile mücehhez olacaktır.

Hiddetini, ihtirâsını, intikāmını ne ile teskîn edecek, bu gibi hissiyâta nasıl gālib gelecek, bu hissiyâtı ne ile ve nasıl idâre edecektir?

Dîn-i İslâm fıtrat-ı beşeriyyenin bu acz ü noksânını “hüsn-i hulk” ile, her emr-i ahlâkīyi emr-i dînî ve emr-i îmânî etmekle, a’mâl ve niyyâttan(=niyyāt= Niyetler) mes’ûliyeti te’sîs etmekle telâfîye çalışmıştır.

Risâlet-penâh Efendimiz hazretleri vazîfe-i risâlet ve da’vetinin rükn-i esâsîsi mehâsin-i ahlâk olduğunu; َقَ َك ِار ْ م األخال ّم م َم ُت ْ ُت أل ِ ث ع ُ ّما ب إن (yani; “Ben ancak mekârim-i ahlâkı tamamlamak için ba’s olundum.” hadîs-i şerîfiyle tasrîh buyuruyorlar.

Kur’ân-ı Kerîm mekârim-i ahlâkı tafsîl buyurmuşlardır. “Afva sarıl, iyiliği emr et, câhillerden rû-gerdân(=yüzünü çeviren, meyil ve rağbet etmeyen,içtinap etmek) ol!

“Şübhesiz Allâhu Teâlâ adl ü ihsânı, yakın olanlara atâyı emr, sözün ve filin kötüsünden, kötülükten, teaddîden(Birinin hakkına tecavüz etme, saldırma) nehy eder.”

“Afv u safh(=Bağışlama, affetme, af [Daha çok Afv ü safh şeklinde geçer]) ile muâmele et; zîrâ Allâhu Teâlâ ihsân edenleri sever’’

“Yâ Muhammed! Seyyieyi kendisinden iyisi ile, yani hasene ile def’ et!

Kendisiyle aranızda adâvet olan kimse, bir de bakarsın ki, sana müşfik bir dost gibi oluvermiş’’

“O müttakīler için ki yüsr(Kolaylık. Karşıtı: USR=Zenginlik.) hâllerinde de, usr hâllerinde de infâk(nafakasını verme, besleme, geçindirme, yedirip içirme.Hak yolunda Malını harcama, sarfetme.) ederler; gayzlarını(Gayz=Öç alma arzusu ile bilenmiş öfke, kızgınlık, hiddet, hınç, gazap) zabt ederler, halkı afv ederler. Allah da zâten böyle ihsân edenleri sever’’

“Zannın çoğundan sakınınız; zîrâ zannın bir takımı günahdır. Bir de tecessüs etmeyiniz; birbirinizi de gıybet etmeyiniz.”

Mekârim-i ahlâkı tafsîl eden âyât-ı kerîmesinin kâffesini makālemiz istîâb edemez.

Ahlâk-ı Kur’âniyye bu minvâl üzere insanları afva, iyiliğe, adl ü ihsâna, seyyiâtı hasenât ile def’e, gayzları zabta, tecessüsden ihtiraza(Çekinme, kaçınma, sakınma), mahrûmlara, sâillere malımızdan bir hak ayırmaya da’vet eyler.

Aleyhis’s-salâtü ve’s-selâm Efendimiz dahi; “Hüsn-i hulk, Allâhu Teâlâ’nın yarattığı en büyük şeydir.

Dinden sonra aklın başı halka kendini sevdirmek ve herhangi bir iyiye veya kötüye karşı hayrı ibzâl(Esirgemeden bol bol verme, kullanma, yapma, söyleme) etmektir.

“İslâm hüsn-i hulkdan ibârettir.”

“Ahlâk dinin kabıdır.”

Yani bir kimsedeki dinin derece ve mâhiyeti ahlâkının derece ve mâhiyetiyle mütenâsibdir.

“Mü’minlerin îmânca en kâmilleri ahlâkı en iyi olanlarıdır ki, bunlar, kendileriyle hoş geçinilir, nâs ile ülfet eder ve kendileriyle ülfet edilir kimselerdir.

Ülfet etmeyen ve kendisiyle ülfet mümkün olmayanda hayır yoktur.

“Şübhesiz bir kul hüsn-i ahlâkı sâyesinde ibâdeti az olduğu hâlde derecât-ı âhiretin en büyüklerine ve menâzil- i âhiretin en yükseklerine nâil olur.

Sû’-i ahlâkı sebebiyle de âbidler zümresinden ma’dûd iken cehennemin en aşağı derekâtını bulur.”

“Îmânın eşrefi halkın senden emîn olmasıdır, İslâm’ın eşrefi halkın senin dilinden, elinden selâmette olmasıdır.

Hicretin de eşrefi seyyiâtı terk etmekliktir.’’

“Îmânın efdali Allah için muhabbet, Allah için buğz etmen, lisânını zikrullâh ile çalıştırman, kendin için her neyi seversen başkaları için de onu arzu etmen, kendin için her neden hoşlanmazsan başkaları için de o şeyin husûlünü arzu etmemen, bir de ya hayır söyleyip ya sükût etmendir.”

“Nefsimi yed-i kudretinde tutan Allâhu Azîmü’ş-şân’a kasem ederim ki, hiçbir kul kendi nefsi için istediği hayrı kardeşi için istemedikçe îmân etmiş olmaz!”

“Kul ahlâkını güzelleştirmedikçe, gayzını yenmedikçe, başkaları için kendi nefsi için istediğini arzu etmedikçe îmânı kâmil olamaz.

 A’mâl-i sâliha işlemeden yalnız ehl-i İslâm’ın hayr-hâhı olmakla cennete nâil olmuş nice kimseler vardır.” buyuruyorlar.

İşte bu gibi âyât ve ehâdîs-i şerîfe gösteriyor ki, bizde o vazâif ve hukūk-ı ahlâkıyye o evâmir-i dîniyye ile mümtezicdir, ahlâk ile âdetâ şey’-i vâhid(?)dir, bir amel-i lisânî olan “Lâilâhe illallâh” kelime-i tayyibesini söylemek nasıl îmândan bir cüz’-i mühim ise güzergâh-ı nâsdan eziyet verecek bir şeyi ref’ etmek, meselâ bir taş parçasını ortadan kaldırıp bir kenara atmak da îmândan bir cüz’dür.

Bir müslüman namazını, orucunu, zekâtını, haccını nasıl bir vazîfe-i dîniyye olarak tanırsa muhâfaza-i sıhhatini de, âilesini infâk etmeyi, ebnâ-yı nev’ine güler yüz göstermeyi de bir vazîfe-i dîniyye olarak beller.

Katl-i nefs, şurb-ı hamr, kumar, zinâ, kazf yani lisânen birisinin nâmûsuna tecâvüz, başkasının malını gasb nasıl birer ma’sıyet ise, nasıl harâm ise, gıybet etmek, mâlâya’nî söylemek, sıhhate muzır bir şey yemek, mideyi ifsâd etmek, edeb ve haysiyete muhâlif etvâr ile kendi haysiyetini kırmak da, nefsini bi-gayri hakkın izlâl etmek(=Alçaltma, küçük görme, tahkir etme) de bir ma’sıyettir, harâmdır.

Ahlâk-ı İslâmiyye nüfûs-ı insâniyyeyi böylece tehzîb( heẕb “temizlemek, arıtmak, ıslâh etmek”ten tehẕіb)) ediyor.

Güzâriş-i hayâtımızda (güzariş=Geçme, geçiş) bize böylece rehberlik ediyor.

Bunlara göre tevfîk-i hareket edilmesini emr ediyor.

Maamâfîh iş bununla bitmiyor, Dîn-i İslâm’ı nüfûs-ı insâniyyeyi bu yolda takvîm ettiği gibi herkesi amel ve niyyetinden mes’ûl ediyor, ona göre sevâb ve ikābını bahş ediyor. 

Cenâb-ı Hakk buyuruyor ki: “Her kim bir zerre mikdârı hayır işlerse onu bulur. Her kim de bir zerre mikdârı şer işlerse onu bulur.”

“İnsan çalıştığı şeyden başkasını bulamaz.”

“Hakkı bildirmek Allah’dan, isteyen îmân eder, isteyen kâfir kalır.”

“İyi amelde bulunan kendi nefsine, kötü amelde bulunan ise kendi zararına çalışmış olur. Ondan sonra Rabbiniz’e ric’at edersiniz.”

“Sen onlara de ki: Herkes kendi niyetine göre amel eder.”

“Allahu Teâlâ yaptığından mes’ûl olmaz; halbuki onlar mes’ûl olur.”

 Aleyhi’s-salâtü ve’s-selâm Efendimiz de; “Her biriniz bir çobandır ve sürüsünden mes’ûldür.”

“Kıyâmet gününde Âdemoğlu beş şeyden suâl olunmadıkça Rabbi’nin huzûrundan ayrılmaz. Ömründen sorulur ki, onu ne ile ifnâ etti. Gençliğinden sorulur ki, onu ne ile yıprattı. Malından sorulur ki, onu nereden kazandı ve nereye sarf etti. Bir de öğrendiği şey ile ne türlü âmil oldu diye suâl olunur.” buyuruyorlar.

Dîn-i İslâm’ın te’sîs ettiği mes’ûliyet, mes’ûliyet-i şahsiyyedir.

Hiçbir kimse diğerin amelinden mes’ûl olmaz.

Kur’ân-ı Kerîm: “Günâh işlemek şânından olan hiçbir kimse diğerin günâhını yüklenmez!”

 “Sen onlara de ki: Allâh’a ve Resûl’üne itâat ediniz; eğer i’râz ederseniz Resûl’ün emr-i teblîğinde kendisine tahmîl olunan mes’ûliyet ancak kendisine, emr-i itâatte de size tahmîl olunan mes’ûliyet ancak size râci’dir.

Maamâfîh ona itâat ederseniz hidâyeti bulursunuz; Resûl ise size karışmaz. Onun vazîfesi yalnız açıkça teblîğ etmekten ibârettir.”  buyuruyor.

Dîn-i İslâm insanların meyl-i fa’âliyyetini hukūk ile ve mes’ûliyet-i a’mâl ile tehzîb ve takvîm ederek beşerin saâdetine, teâlîsine istihdâm ediyor.

Desâtîr-i İslâmiyye fıtrat-ı beşeriyyeyi sâha-i kemâle îsâl ediyor.

Çünkü beşerin meyl-i lezzet ve meyl-i fa’âliyetini yukarıda îzâh ettiğimiz vechile tereddiyâttan sıyânet ediyor, fazâil-i insâniyyeye en serbest inkişâfı te’mîn ediyor, insanları tarîk-ı hidâyete sevk ediyor.

Ulûm ve fünûna, iyiliklere, hıfz-ı sıhhate, iktisâda, amel-i sâlihe terğīb ediyor.

İhtirâs ve intikām hislerini zabt ve izâle ediyor.

Herkesi mes’ûl tutuyor.

Desâtîr-i İslâmiyye tab’-ı beşerden mülhem ve tab’-ı beşer gibi lâ-yetegayyerdir(=Değişmez).

Desâtîr-i İslâmiyye nüfûs-ı beşeriyyeyi en mükemmel terbiye ile takvîm ederek ve secâyâ-yı beşeriyyede birleştirerek ve âhenkleştirerek fıtrat-ı beşeriyyeyi şevâhik-ı kemâle sevk etmektedir.

Bu husûsâtı derk etmekten âciz oldukları hâlde millet-i İslâmiyyeye rehberlik etmek isteyenler, çâre-i selâmeti ancak asrîleşmekte yani dini hayâtımızdan ayırmakta bulanlar îkā’ edecekleri fevzânın dehşetinden bî-haber bulunuyorlar.

Fakat bunların, ahlâkıyla oynadıkları milleti nereye sevk ettikleri pek âşikârdır.

Müslümanlık ulûm ve fünûnun en samîmî dostu, iktisâdın, sıhhatin, izzetin, gayretin, hayır ve adâletin, ma’mûriyetin en büyük mürevvicidir.

Milletimiz ise bir millet-i İslâmiyyedir ve hiçbir vakit Müslümanlık’ı yıkmaya çalışanlara pey-rev(=Başkasının izinden giden, izleyen kimse, izleyici) olmayacaktır.

O hâlde bu zavallı milleti bu gibi güm-râh rehberlerle mücâdeleye sevk etmekte ne ma’nâ var?

Milletin ve milletin ihtiyâcât-ı hakīkıyyesini kemâl-i ehemmiyetle takdîr eden müslümanların karşısına dikilmek, milleti Müslümanlık’tan ayırmaya çalışmak neden îcâb ediyor?

İşte Müslümanlık dîn-i fıtrîdir; bundan şübhe olunuyorsa, bu şübhelerin masdarı(Bir şeyin çıktığı, sudur ettiği yer, kaynak, memba) cehâlettir.

Ve birkaç kişinin cehâleti veyahud garazı Müslümanlık’ı aslâ müteessir etmez.

Biz bu hakīkati i’lân etmekten geri durmuyoruz.

Böyle bir dîn-i fıtrînin Türk’e veya herhangi millete muvâfık olmadığını iddiâ etmek fıtrat-ı beşeriyyeyi istiknâh(=Bir şeyin hakîkatini araştırma, gerçeğini arama) etmemek desâtîr-i İslâmiyyeyi tanımamaktan ileri gelebilir.

Binâenaleyh Müslümanlık’ın aleyhinde cereyânlar açmakla meşgūl olanlar bir kere bu gibi tedkīkātta bulunmak külfetini ihtiyâr etseler, emîniz ki, böyle bir zahmetin netîcesi bütün bu anti-İslâmizm cereyânlarının izmihlâlinden başka bir şey olmaz.

Yok eğer bu İslâm aleyhdârları bir takım âlâyişler uğrunda dalâlette ısrâr ederlerse onlara karşı vaz’iyetimiz: