Bölüm 21 · Özdeşlik ve Süredurum

Bölüm 21:

Özdeşlik ve Süredurum

Giriş Metafizik çalışmaları arasında ‘zaman boyunca özdeşlik sorunu’ oldukça önemli konulardan biri olarak görülür. Özdeşlik, en genel kullanımıyla, her bir şeyin kendisiyle olan bağıntısı (Hawthorne, 2003, s. 99) ya da geri kalan her şeyden ayrı olan anlamında kullanılır (Denkel, 1996, s. 71). Bu özdeşlik tanımları başta sorunsuz gibi görünse de özellikle çağdaş metafizik çalışmalarında bu konu üzerinde önemli tartışmaların yürütüldüğü görülmektedir. Buna göre, bu tartışmalarda ister özelliklerinden bazıları değişsin ve geri kalanı aynı olsun ister özelliklerinin tamamı değişsin ister hiçbir özelliği değişmeden kalsın herhangi bir şeyin zamanın farklı anlarında nasıl oluyor da bir ve aynı şey olarak kalabiliyor sorusuyla karşılaşırız. Bu yaklaşımlar arasında bir şeyin zaman boyunca kendine özdeş kalmasını sağlayanın töz olduğunu savunanlar ve buna karşıt olarak, özdeşliğin bağıntı yoluyla sağlandığını savunanlar ortaya çıkar. Bu iki görüşün yanında bir de süredurum (persisting) ve dört-boyutçuluk (four-dimensionalism) gibi zaman bağlamında özdeşlik sorununu tartışanlar vardır. Bir de tür ortaklığı üzerinden tümeller bağlamında özdeşlik tartışmasıyla karşılaşırız. Bu yaklaşımlardaki ortak sorun, her şeyin zaman içinde varolmak zorunda olduğu ve bu nedenle zamanın tüm yüklemlerini taşıması gerektiği ön kabulüne dayanır. Dolayısıyla sürekli bir akış ve değişim içinde eğer şeyler kendilerine özdeş kalabiliyorsa bunun nasıl olduğunun açıklanması gerekir. Başka bir söyleyişle, herhangi bir şeyin başka bir şeye değil de yalnızca kendisine özdeş olması, özdeşliğin ne olduğunu ve nasıl sağlandığını açıklamaya yetmemektedir. Ancak her durumda da özdeşlik kavramının temelde bulunduğu söylenebilir. Çünkü herhangi bir şeyin o şey olduğunu ya da olmadığını belirlemenin koşulu, olumlu ya da olumsuz anlamda da olsa özdeşliğin temelde bulunmasıyla olanaklıdır. Şimdi, sözü edilen özdeşlik tanımını yukarıda belirttiğimiz bağlamlarda inceleyebiliriz.

 Özdeşlik kavramı, bir şeyin kendisiyle olan bağıntısını veya geri kalan her şeyden ayrı olan anlamını ifade eder.

 Çağdaş metafizikte, özdeşliğin zaman içinde nasıl sağlandığı tartışılmaktadır.

 Bazı filozoflar özdeşliğin töz (substance) kavramıyla, diğerleri ise bağıntılarla (relations) açıklanabileceğini savunmaktadır.

 Süredurum (persisting) ve dört-boyutçuluk (four-dimensionalism) gibi yaklaşımlar da zaman bağlamında özdeşlik sorununu ele almaktadır.

 Tümeller bağlamında da tür ortaklığı üzerinden özdeşlik tartışılmaktadır.

 Ortak sorun, her şeyin zaman içinde varolmak zorunda olduğu ve bu nedenle zamanın tüm yüklemlerini taşıması gerektiği ön kabulüdür.

 Sürekli değişim içinde özdeşliğin nasıl sağlandığı açıklanmalıdır.

 Özdeşlik, bir şeyin o şey olduğunu veya olmadığını belirlemenin temel koşuludur.

 Metin, özdeşlik kavramını farklı metafizik bağlamlarda incelemektedir.

1. Özdeşlik Tartışmasının Ana Hatları

Özdeşlikle ilgili tartışmalara bakıldığında oldukça farklı görüşlerle karşılaşılmaktadır. Bu yaklaşımlar ayrı ayrı göz önünde bulundurulduklarında özdeşlikle ilgili paradoksun ortaya çıkmasına neden olan ilkelerin olduğu görülür.

Bunlardan biri nesnelerin değişim boyunca süredurduğuna işaret eden süredurum koşuludur.

İkincisi, değişimde içerilen özelliklerin uyuşmaz olduğunu söyleyen uyuşmazlık koşuludur.

Üçüncüsü şeylerin uyuşmayan parçalarının olmayacağını iddia eden çelişmezlik yasasıdır.

Dördüncüsü, süreduran nesnenin değişimden önce ve sonra aynı nesne olması gerektiğini içeren özdeşlik ilkesidir.

Sonuncusu ise, değişime uğrayan nesnenin kendisinde değişimde içerilen özelliklerin öznesine uygun olması gerektiğini ileri süren özneye uyma ilkesidir (Haslanger, 2003, s. 316-7).

Tüm bu ilkeler bir arada düşünüldüğünde süredurumla ilgili karşıtlıklar ortaya çıkmaktadır, çünkü her bir ilke zamanda süredurum için gerekli olmasına karşın, birbiriyle çelişir.

Tüm bu yaklaşımlar arasındaki temel karşıtlık şu iki argüman üzerinden yürütülmektedir:

1. Eğer herhangi bir şey değişiyorsa, değişimden sonra bu şeyin öncekiyle aynı olması mümkün değildir.

2. Değişimden sonraki şey öncekiyle aynı şey değilse, bu durumda değişimden söz edilemez, çünkü hiçbir şey değişmemiştir ((Gallois, 2016) ve (Denkel, 1996, s. 45)).

İlk önermeye baktığımızda değişimin özdeşliği ortadan kaldırdığı ve ikinci önermede ise, ilkinin tersine, özdeşliğin aslında değişime karşın olabildiği iddia edilmektedir.

Herhangi bir şeyin hem değişmesi hem de kendine özdeş kalması nasıl mümkündür?

Burada karşımıza iki farklı anlamda özdeşlik anlayışı çıkar.

İlkine göre özdeşliğin niteliklerle ilgili yönüdür ve diğeri de sayısal olarak özdeş olmayla ilgilidir.

Nitelik bakımından iki şeyin, bunlar ister aynı ister farklı temporal aralıklarda olsun, eğer aralarında ayrım yoksa, onların sayı bakımından iki tane ama nitelik bakımından birebir aynı oldukları söylenir.

Diğer durumda ise, farklı temporal aralıklarda olsa bile sayısal olarak özdeşlikten söz ediliyorsa, bu durumda burada tek bir şeyin olduğu söylenmektedir.

Bunun yanında, ikinci durumda onların nitelik bakımından özdeş olmaları zorunlu değildir.

Özdeşlikle ilgili klasik yaklaşımlara bakıldığında, nesnelerin zaman boyunca özdeşliklerini koruduğunun ve süredurduğunun ileri sürüldüğü görülmektedir (Oderberg, 1993, s. 2 ve 4).

Bu konuda sıklıkla Leibniz’in ‘Ayrıştırılamazların Özdeşliği’ yasasına gönderme yapılmaktadır.

Onun bu konudaki görüşü şu şekilde formüle edilebilir: Eğer iki şey birbirine eşitse, bu iki şeyin taşıdığı özellikler de aynı olmalıdır, ya da tam tersi geçerlidir. Yani iki şey aynı özellikleri taşıyorsa bu durumda bu iki şeyin eşit olduğu söylenmektedir (Leibniz G. W., 1969, s. 687).

Bu iki şey arasındaki bazı özelliklere kip (modal) olarak işaret edilir ve kip özellikler (renkler ve yayılımlı olma gibi) olanaklı ya da zorunlu daha fazla özellikleri içerebilir.

Bu da herhangi bir şeyin değişimden önceki haliyle sonraki hali arasında, birbirleriyle birebir aynı özellikleri taşımasalar da özdeşlik bağıntısının kurulmasına olanak sağlamaktadır.

Ancak süredurum açısından bakıldığında değişimden kaynaklı bazı sorunlar ortaya çıkar, çünkü değişim, özdeşliğin ortadan kalkmasına neden olur (Miller, 2006, s. 28- 9).

Miller’da gördüğümüz gibi, buradaki asıl sorun süreduran bir nesnenin farklı zamanlardan farklı özellikler taşımasına karşın nasıl kendine özdeş kalabildiğiyle ilgilidir.

Bu konuyla ilgili bazı tartışmalar yürütülmektedir.

Özellikle Leibnizci özdeşlik eleştirisi bakımından Black’in argümanları dikkat çekicidir.

Black açısından aynı özelliği taşıyan iki şeyden söz edildiğinde bazı sorunlar ortaya çıkar.

Çünkü, a ve b özelliklerini taşıyan X ve Y nesnesinden söz edildiğinde bu iki nesnenin aslında bir ve aynı şey olduğu, sonunda tek bir nesnenin (ya X ya da Y) olduğu görülür (Black, 1999, s. 66, 69-70).

Bu durumda, yüklemler birbiriyle aynı olan iki şeye değil ama tek bir şeye yüklenecektir.

Dolayısıyla çelişki ayrımların ortadan kalkmasıyla giderilir.

Böylece, tümüyle aynı olmaya dayalı bir özdeşlik anlayışının yanında bir de parçaların uyumuyla ilgili özdeşlik anlayışı bulunmaktadır ve bu tartışma nesnelerin zamanda süredurumları sorununu gündeme getirmektedir.

Zaman boyunca değişime karşın nesnelerin kendilerine özdeş kalarak süredurmaları, nesnelerin değişimden önceki parçaları ile sonrakiler arasında kurulan özdeşlik bağıntısının kapsayıcılığına bağlıdır.

Bununla ilgili olarak, yazının devamında ayrıntılı olarak gösterileceği gibi, üç-boyutçuluk ile dört-boyutçuluk, süregelim ile dayanım teorileri arasında yapılan tartışmalarla karşılaşılmaktadır.

 Özdeşlik ve süredurum metafizikte önemli kavramlardır.

 Özdeşlik ile ilgili farklı yaklaşımlar ve paradokslar vardır.

 Süredurum, bir şeyin zaman içinde kendine özdeş kalarak var olmasını ifade eder.

 Süredurum ile ilgili paradokslar, değişim ve özdeşlik arasındaki çelişkiye dayanır.

 Leibniz'in Ayrıştırılamazların Özdeşliği yasası ve Black'in eleştirisi süredurum tartışmalarında önemli yer tutar.

 Üç-boyutçuluk ve dört-boyutçuluk gibi teoriler de süredurum sorununa çözüm önermektedir.

2- Değişime Karşın Özdeş Olma Sorunu

Herhangi bir şeyin zamanın bir anında kendine özdeş olması ile bu şeyin zaman boyunca kendine özdeşliğini koruması arasındaki ayrım çağdaşlar arasında oldukça tartışılan bir konudur.

Buradaki en önemli sorun şeylerin süredurumlarıyla (persisting), yani süreduran şeylerin kendi özelliklerini zaman boyunca değiştirmeleriyle ilgilidir.

Haslanger’ın işaret ettiği gibi, değişimle ilgili en önemli bilmecelerden biri hiçbir şeyin zaman boyunca süredurmadığıyla ve her bir varolanın geçici olduğuyla, yani zaman boyunca kalıcı olmadığıyla ilgili bir tartışmayı içerir (Haslanger, 2003, s. 315-6).

Buna göre, eğer şeyler zaman boyunca kalıcı değilse, sonra varolanın önce varolandan farklı olduğu sonucuna varılır.

Burada iki tür değişim ya da öncekiyle aynı olmama durumu ortaya çıkar.

İlki, şeylerin taşıdıkları özelliklerin değişimiyle ilgilidir ve diğeri de onların uzay bağıntılarının ve temporalliğinin değişmesiyle ilgilidir.

İlk durum göz önünce bulundurulduğunda, şeylerin özellikleri değiştirmesiyle süredurum olanaksızlaşır.

Ama bu çıkarım süredurum açısından kabul edilemez.

İkinci durumda da süredurum sağlanamaz.

Örneğin, sabah manavdan alınan bir elma ile akşam mutfaktaki masanın üzerinde duran elma hem farklı uzay bağıntıları taşımaları hem de farklı temporal aralıklarda bulunmaları bakımından birbirinden farklıdır, yani bu iki durumdaki elma birbiriyle özdeş değildir.

Buna karşın, eğer nesnenin her iki durumu birbirinden bağımsız bir yolla göz önünde bulundurulursa, bu durumda bir çelişkiden söz edilmez çünkü her bir durumda nesne kendine özdeştir.

Ancak bu iki durum arasında özdeşlik bağıntısı aranırsa eğer, nesnenin ilk durumdan ikinci duruma, bazı bakımlardan değişmesine karşın nasıl süredurduğu sorusu ortaya çıkar.

Süredurumları bakımından burada nesnenin ya zamana yayıldığı ve bu yolla farklı uzay ve temporal konumlarda parçalarıyla yayılmış olarak varolabileceği ya da nesnenin tümüyle içinde bulunduğu temporal aralıktan bir sonrakine tümüyle geçtiği ileri sürülebilir.

Böylelikle, süredurumda nesne ya sayısal olarak kendine özdeş olmalı ya da nesnenin parçaları arasındaki ayrım belirlenmiş olmalıdır. Eğer bu iki koşuldan biri sağlanamazsa, şeylerin fazla sayılmaları gibi bir durum ortaya çıkabilir (Lowe E. J., 1999, s. 30).

Süreduran nesnelerin özdeşliklerinde, ya her bir parçanın (süregelim görüşüne göre) bir diğerinden ayrıştırılmış olması gerekir ya da zamanda bütün olarak ilerleyen nesnenin (dayanımcı görüşe göre) sayısal özdeşliğini koruduğunun verilmiş olması gerekir. İlk duruma göre, temporal parçalar arasındaki ilk ayrım sayısal olarak özdeş olmamakla ilgilidir (Black, 1999, s. 71).

Örneğin, evinde bütün özellikleri bakımından birbiriyle aynı olan sandalyeleri saymaya çalışan biri onları birbirinden ayıran şeyi tespit etmezse, sandalyelerin sayısını karıştırabilir ve olduğundan fazla sayabilir.

Aynı durum zamanda süregelen şeylerin temporal parçalarının uzanımları için de geçerlidir.

Bu parçaların zamandaki konumlarının net bir şekilde belirlenmesi, parçaların birbirleriyle karışmasının önüne geçebilir.

Lowe bu ayrımın ilk olarak nesnelerin adlarıyla sağlanabildiğine ve bu bakımdan nesnelerin adlarının altına neyin geldiğini belirlemek gerektiğine işaret eder; diğer açıdan da sayılan nesneler arasında anlamlı bağıntıların kurulması gerektiği üzerinde durur. Yani, özdeşlik bağıntısında parçaların sayımı yapılırken tüm nesneleri değil de bu parçaları tek bir nesne kavramı altında toplayan öğelere gönderme yapılarak sayılmalıdır (Lowe E. J., 1999, s. 32).

Bu yöntemle birlikte nesnenin adına uygun olarak onun temporal parçaları arasında bir bağıntı oluşur ve parçaların o nesne terimi altında düşünülmesi sağlanır.

Bunun yanında, nesnelerin temporal parçaları arasındaki sayısal özdeşliğin nesnenin nasıl oluyor da zamanda değişerek süredurduğunu ve kendine özdeş kalabildiğini açıklamadığı söylenebilir.

Sayısal özdeşlik, nesnelerin taşıdığı özellikleri büyük ölçüde geri planda bırakır, nesnelerin hangi bakımlardan değiştiği ya da hangi bakımlardan aynı kaldığı sadece sayısal özdeşlikle verilemez.

Örneğin, kendi geçmişimize baktığımızda hayatımız boyunca geçirdiğimiz değişimlere karşın (hem süregelim hem de dayanımcılık açısından) yine de sayısal olarak kendimize özdeş olduğumuzu söyleyebiliriz. Öyle ki, zihnimizi bedenimizden ayırıp başka bir bedene yerleştirseler bile sayısal özdeşlik bozulmaz.

Buna karşın, bu süreçteki değişimler oldukça belirgindir. Dolayısıyla sayısal olarak bir geçişli olma değil de temporal parçalar arasında özelliklerin taşınması bakımından bir geçişli olmadan söz edilse bile, bu parçalar kendi başlarına alındıklarında yine de bir geçişli olma durumu yoktur (Lowe E. J., 1999, s. 54).

Çünkü temporal parçaların her birinde nesne yalnızca kendisine özdeştir, bunun için başka bir şeye gereksinmez.

Buna karşın, geçmiş, şimdi ve gelecek temporal parçaların özdeşliği tikel temporal parçaların kendilerine özdeşliklerinde değil ama genel olarak nesnenin kavramı göz önünde bulundurulduğunda söz konusu edilebilir.

3. Temporal Evreler ve Özdeşlik

Zamanla ilgisi bakımından özdeşlik sorununun bir diğer yönü de temporal evrelerle, yani nesnelerin geçmiş, şimdi ve gelecekle olan bağıntısıyla ilgilidir. Bu alandaki tartışmalar iki karşıt iddia üzerinden ilerler: i) Şimdici görüş (presentism) yalnızca şimdinin gerçek olduğunu, geçmiş ve gelecekte olanların ise olmadığını iddia eder. ii) Ebediyetçi görüş (eternalism) zaman içinde olmuş olan, oluyor olan ve olacak olan her bir şeyin eşit bir şekilde varolduğunu ileri sürer. Bu iki karşıt iddiayı özdeşlik bağlamında kısaca açıklayabiliriz. Buna göre, şimdici ontolojide yalnızca şimdi olanın varolduğu ve şeylerin yalnızca şimdiki haline özdeş olabileceği ileri sürülmektedir (Bourne, 2006, s. 4-6). Dolayısıyla, herhangi bir varolanın daha önceki haliyle özdeşlik bağlamında bir karşılaştırmasına burada gerek duyulmamaktadır. Buradaki temel iddia şudur: Artık olmayan ya da henüz olmamış olan, yani bir ‘olmayan’ ile şimdi edimsel olarak varolan bir şeyle karşılaştırmak olanaksızdır. Dolayısıyla, şimdi zaman aralığı dışında herhangi bir şeyin varoluşundan ve bu nedenle kendine özdeşliğinden söz etmek de olanaklı değildir. Bu anlayış içinde kalındığında süredurum bağlamında özdeşlik kabul edilmese de varolanın içinde bulunduğu şimdide kendine özdeş olduğu gibi bir yaklaşım kabul edilmektedir. Buna karşın ebediyetçi görüş ise geçmiş, şimdi ve gelecekte olan her şeyin eşit bir şekilde varolduğunu ileri sürer (Stoneham, 2009, s. 216-7). Dolayısıyla, bu görüşe göre süregelim değil de, dayanımcı görüşün özdeşliği sağlayabileceği düşünülür. Bu bakımdan, süregelimci görüşün, şimdici zaman görüşünün savunduğunun aksine, dört-boyutçu bir ontolojiye yakın olması, bu görüşün farklı türden bir süredurum ve özdeşlik görüşünü savunmasını sağlar. Çünkü şimdici görüş yalnızca şimdi olanın gerçek olduğunu ve şimdi zaman bölümünün zamanı en doğru şekilde yansıttığını ileri sürerken, süregelim açısından ise temporal uzanıma, yani zamanın geçmiş ve gelecek evrelerine gönderme yapılır. Dayanımcı görüş bakımından ise şeylerin tümüyle şimdide varolduğunu, yani şeyin içinde bulunduğu zaman bölümünde tümüyle bulunduğunu iddia eder. Bu nedenle dayanımcı görüş, şimdicilikten ayrılır ve ebediyetçi görüşe yaklaşır gibi görünmektedir. Buradaki en temel sorun, dayanımcı görüş açısından, şu an bütünüyle varolan herhangi bir şeyin daha önce varolanla bağıntısının kurulmasıyla ilgilidir. Diğer türlü farklı zamanlarda varolan bu iki şey arasında herhangi bir yolla özdeşlik bağıntısı kurulamaz. Bu nedenle Haslanger, varolan şeylerin varolmayan şeylerle herhangi bir bağıntı taşıyamayacağı yönünde bir karşı çıkışın olabileceğini söyler (Haslanger, 2003, s. 325). Örneğin, şimdi üzerinde yazı yazdığım çalışma masam için ‘bu masa yalnızca şimdi vardır ve geçmişteki çalışma masam artık var değildir’ denilirse, bu durumda, geçmişte varolan çalışma masasının süregeldiği ve şimdikiyle özdeş olduğu iddia edilemez. Başka bir söyleyişle hem artık varolmayanın süregelmesi hem de varolmayan bir şeyin parçaları içermesi olanaklı değildir (Merricks, 1998, s. 171-2). Dolayısıyla ister süregelimci ister dayanımcı görüş açısından olsun, eğer herhangi bir nesnenin süredurması, onun farklı zaman bölümlerinde farklı temporal parçalardan oluşması ya da dayanımlı bir yolla farklı özellikler taşıması anlamına geliyorsa, öyleyse süredurum şimdicilikle uyuşmaz (Oaklander, 1991, s. 27 ve 33). Böylelikle, süregelen nesnelerin özdeşliğinden söz edildiğinde şimdici ontoloji dışında durularak özdeşlikle ilgili argümanlar geliştirilmektedir. Daha önce verilen örnekten hareketle, bir elmanın bir zaman yeşil ve başka bir zaman kırmızı olması, şimdici görüş açısından olanaklı değildir, çünkü elmanın tek bir şimdide iki farklı renkli olması olanaksızdır. Elma’nın her iki özelliği taşıyabilmesi için, onun farklı zamanlardaki varoluşları arasında temporal bir yolla ya da özellik örneklemi yoluyla bağıntının kurulması gerekir. Ancak böyle bir durumda renkleri değişmesine karşın elmanın zamanda kendine özdeş kalarak süredurduğu söylenebilir, çünkü farklı zamanlarda bu nesne farklı bağıntılarla temsil edilir. Bu bakımdan, şimdicilik yerine Haslanger’ın söyleyişiyle, dayanımcılık ile ebediyetçilik birlikte süredurumu daha doğru veriyor gibi görünmektedir. Böyle bir yaklaşımdan şu sonuç ortaya çıkar: Bazı şeyler farklı zamanlarda tümüyle şimdidir, yani şeyler farklı zamanlarda kendi şimdilerinde tümüyle varolur; aynı şekilde, farklı zamanlardaki halleriyle uyuşmayan bir bağıntı içerdiklerinden dolayı değişime uğrar (Hawley, 2001, 16-20). Farklı zamanlarda varolan nesneler arasında bağıntı kurulurken süredurum açısından önemli olan, değişen özelliklerin ait oldukları nesneyle uyumlu olup olmadığıdır. Buna göre, değişim açısından bakıldığında, bir zamanda varolan nesnenin başka bir zamanda varolan nesneyle özellikleri bakımından uyuşmaması gerekir. Çünkü diğer türlü, tüm özellikler her bir zamanda aynı olsaydı, böyle bir durumda değişim olmazdı ((Miller, 2006, s. 27), (Noonan & Lowe, 1988, s. 65)). Yukarıda verilen ‘elma’ örneğinde olduğu gibi, yeşil ve kırmızı renkli olma özellikleri birbiriyle uyuşmayan özelliklerdir ve bu özellikler karşıt olmalarına karşın aynı nesneye yüklenir, ama süregelimli olması koşuluyla. Süregelim sayesinde farklı temporal parçalarda karşıt özellikler çelişkiye neden olmadan nesnede taşınabilir. Bu yolla, nesnenin uyuşmayan parçaları farklı zamanlarda taşıması değişimi meydana getirir (Haslanger, 2003, s. 333). Nesnenin değişerek ya da başkalaşarak farklı zamanlarda varolması onun zaman boyunca sürdüğünü gösterir. Başka bir söyleyişle, nesnenin zamanda sürmesi, onun değişimden önce ve sonra varolmaya devam etmesi anlamına gelir. Bununla birlikte, özdeşlik bakımından düşünüldüğünde de zaman boyunca süren nesne varolduğu her bir zamanda kendine özdeştir. Yani değişimden önce kendine özdeş olan ile değişimden sonra kendine özdeş olan şeyin de aslında birbirine özdeş olması gerekir, ki bu olanaklı değildir, çünkü değişim her iki nesnenin en azından özellik ve temporal konum bakımından başkalaşmasına neden olmuştur. Bu nedenle burada özdeşlik bakımından bir sorun ortaya çıkmaktadır. Bu sorun çağdaş tartışmalarda genelde iki farklı şekilde kendini gösterir: İlk olarak, herhangi bir A nesnesi X özelliğini taşır ve ikinci bakımdan ise, başkalaşımla birlikte A nesnesi X özelliğini kaybeder. Bu iki duruma bakıldığında ya A nesnesinin değişimden önce X özelliğini taşıyan bir şeye ya da değişimden sonra X özelliğini taşımayan bir şeye özdeş olması gerekir gibi bir sonuç ortaya çıkar. Eğer ilk durumdaki A nesnesi varolmayı sürdürürse, bu durumda bu nesne X özelliğini hala taşıyor olmalıdır; ki bu da nesnenin değişmediği anlamına gelir. Ama eğer A nesnesinin herhangi bir şeye özdeş olmadığı varsayılırsa, bu durumda da bu nesnenin sürdüğü ama değişmediği sonucuna varılır. Ama böyle bir anlayış nesnelerin zaman boyunca özdeşliğini açıklamaya yaramaz. Çünkü zaman değişimi içerir ve değişim nesnelerin farklı temporal parçalarda geçici farklı özellikleri taşıması anlamına gelir. Bununla birlikte, değişim olsa da olmasa da olgulara bakıldığında özdeşliğin korunduğunu ileri süren düşünürler bulunmaktadır. Örneğin; Hinchliff, Dünya’nın şimdi olduğu gibi geçmişte de Güneş’in etrafında döndüğünden, kişinin düşüncelerinin birbiriyle özdeş olduğundan ve bunun gibi herkesin kabul edebileceği birçok duruma ilişkin örneklerden söz eder (Hinchliff, 2010, s. 95). Bunun diğer bir biçimi de kişisel özdeşlikte karşımıza çıkar. Örneğin, nesneye ilişkin zihinde oluşan düşünceler ile bu nesnenin daha sonraki durumuna ilişkin düşüncelerin örtüşüp örtüşmediğine bakılır, yani burada düşüncelerin özdeşliği göz önünde bulundurulur. Ancak bu türden özdeşliklerin temporal bir yayılımla mı yoksa dayanımlı bir yolla mı olduğu tartışmalı bir konudur. Özellikle Inwagen’in yaptığı eleştirilerde olduğu gibi, üç-boyutçular ister kişiler açısından ister nesneler açısından olsun, temporal parçaların zaman boyunca yayılımını kabul etmez çünkü ona göre, kişilerin yaşamları birer olaydır ve parçaları yoktur ama bu olayların ve onların gerçekleşme zamanlarının parçaları olabilir. Bununla birlikte, Inwagen gibi farklı temporal aralıklarda bulunan X ve Y kişilerinin temporal parçaları yerine, bir ve aynı kişinin farklı dönemlerinden söz edilebileceğini ileri sürenler olsa da böyle bir özdeşlik anlayışıyla ilgili sorunların olabileceğini savunanlar vardır. Bu tartışma şu şekilde genişletilebilir. Örneğin, bir zamanlar tırtıl olan böcek bir süre sonra kelebek olur. Buradaki değişim olayı oldukça belirgin olmasına karşın bu iki şeyin, yani tırtıl ve kelebeğin, bir ve aynı şey olduğu söylenebilir. Ancak bunun kişisel özdeşliğe işaret ettiği durumlarda bazı sorunlar belirmektedir. Bununla ilgili Markosian’ın şu örneği dikkat çekicidir: Herhangi bir erkeğin uzun ve mutlu bir hayat yaşadığı ve sonra öldüğü, ölen bu kişinin bedeninin de iyi bir şekilde saklandığı varsayılsın. Bir milyon yıl sonra güçlü bir varlık saklanmış olan bu nesneyi bulur ve onun parçalarını yeninden düzenleyerek canlanmasını sağlar ama bu kez bir milyon yıl öncekinden oldukça farklı görünen ve farklı bir psikolojide olan bir kadın olarak bu kişiyi canlandırır. Markosian’ın da işaret ettiği gibi, böyle bir durumda iki sonuç ortaya çıkar. (i) Hem bu hikayedeki tekil bir şeyin başta erkek ama sonunda kadın olduğu, (ii) hem de hikayenin başlangıcındaki adamla hikayenin sonundaki kadının farklı kişiler olduğu düşünülür (Markosian, 2010, s. 133). Burada ilk durum ile ikinci durum arasındaki ortaklık canlı bir insan olmadır, ancak onların kişilikleri, cinsiyetleri, görünüşleri gibi özellikler ise değişmiş, yani kişisel özdeşlikleri ortadan kalkmıştır. Bu bakımdan böyle bir durumdaki kişisel özdeşlik için farklı bir öğe aranır ve bunun da nesnenin tözü olduğu düşünülür. Nesnenin töz kavramı sayesinde zamanda süredurması ve bu nesneyi örnekleyen özelliklerin ortaklığı gibi özdeşlik için gerekli koşullar sağlanmış olur (Markosian, 2010, s. 133). Özellikler, nesne varolunca onunla birlikte ortaya çıkar ve zamanla değişebilir, buna karşın nesnelerin tözleri ise zamanla değişmez (Lowe E. J., 2003, s. 77). Bununla birlikte, Markosian’a göre kişisel özdeşlik nesnelerin töz kavramıyla değil, yalnızca bir şeyin varolduğu zaman bölümüyle örneklenebilecek bir özelliktir. Dolayısıyla iki farklı zamanda varolan kişilerin özdeşlikleri yine onların temporal aralıklarda taşıdığı özelliklerle serimlenebilir. Başka bir söyleyişle, temporal bir aralıkta yer alan herhangi bir nesnenin kendine özdeşliği bu temporal aralıkta olmayan bir başka şeyle olan bağıntısına göre değil, ama bu temporal aralıktaki nesnenin her ne ise o olma ve zamanda süredurum koşullarına göre sağlanır. Çünkü, Markosian’ın vurguladığı gibi, zaman boyunca süreduran nesnenin töz kavramının zamanla değişmesi olanaksız olduğundan, nesnenin ya da kişinin süredurmasının diğer kişilerle ve onların koşullarıyla bir ilgisi yoktur (Markosian, 2010, s. 133-4). Böyle bir durumda daha çok, farklı zamanlarda varolan nesnelerin taşıdıkları özelliklerin örneklerinin ortaklığı göz önünde bulundurulur. Bu bakımdan, Markosian’a göre, ancak herhangi bir nesnenin ya da kişinin farklı zamanlarda taşıdığı özellik örneklerinin ortaklığı düşünüldüğünde bir özdeşlikten söz edilebilir (Markosian, 2010, s. 137). Örneğin, herhangi birinin hem çocukken ve hem de genç yaşta saçlarının siyah olması durumunda olduğu gibi, diğer tüm özellikler değişse bile siyah saç örneklemi her ikisinde süredurmuş, en azından bu bölüm özdeşliğini korumuştur. Böyle bir durumda, şimdi siyah renkli olan herhangi bir şeyin daha önce de siyah renkli olması bu iki şeyin özdeş olduğunu değil, ama her iki durumdaki siyah saç olma örneklerinin aynı olup olmadığı göz önünde bulundurulmaktadır. Markosian’ın dikkat çektiği nokta bu bağlamda şeylerin özdeşliğinden çok, onların özellik örneklerinin özdeşliğidir. Böylelikle, kişilerin ya da nesnelerin farklı dönemleri (çocukluk ve gençlik dönemleri, dünkü ya da bugünkü dönemleri gibi) hakkında konuşulduğunda herhangi bir temporal parçaya gönderme yapılmaz. Başka bir söyleyişle, kişilerin ya da nesnelerin hiçbir dönemi bir diğeriyle karşılaştırılmaz ama daha çok onların bu dönemlerde taşıdıkları özelliklere bakılır. Markosian’ın belirttiği gibi, kişilerin ya da nesnelerin özdeşliğinde, şu an devam ettiğini gördüğümüz kişilik ya da nesne dönemlerinin daha önce devam ettiğini gördüğümüz dönemlerle özdeş olup olmadığı göz önünde bulundurulur (Markosian, 2010, s. 139). Eğer kişilerin ya da nesnelerin şimdi varolan özellik örnekleriyle daha önce varolan özellik örnekleri uyuşuyorsa, bu durumda özdeşlik vardır denilir.