MUKADDİME
Kâinâtın zâhiren açık göründüğü halde hakikaten kapalı
olan kapıları, ancak Kur'ân-ı Hakîm'in irşadına kulak verildiği takdirde
açılabilir; lâkin o Kitâb-ı Mu'ciznümâ dahi tılsımdır.
O kelâm-ı İlâhî'nin mühim tılsımlarını izn-i İlâhî
ile Risale-i Nur halletmiştir.
Üstâd Hazretleri (ra) mevzû ile ilgili olarak şu
değerlendirmede bulunuyor:
"Ben zannederim ki; 'Hüve Nüktesi' gizli zındık düşmanlarımızın
bellerini kırmış, onların istinadgahı olan tabiat tâğutunu dağıtmış,
kesîf toprakta bir derece saklayabilirken, şeffaf havada Hüve Nüktesi'nden
sonra hiç bir cihetle o tâğútu saklamak imkânı kalmamış ki, küfr-i inadi
ve temerrüd-i irtidadi sebebiyle adliyeyi aldatıp aleyhimize sevk
ediyorlar.’’
Müellif (ra), Hüve Nüktesi'yle bugünkü radyo, televizyon,
telsız, telefon gibi âletler sâyesinde esma ve sıfat-ı İlâhiyenin
tecelliyâtını husûsan irâde-i İlâhiyyenin tecellîsini hava zerrelerinin
yapmış oldukları vazîfelerle maddeten isbât ve tesbit ediyor.
Zât-ı Zülcelal'in esmâ ve sıfatının hava zerrâtındaki
tecelliyâtını husûsan irâde sıfatının tecellîsini istitârdan ayne'l-yakin,
belki hakka'l-yakin derecesine çıkarıyor.
Zîrâ her bir hava zerresi içinde
âlemdeki ses ve sûretler kaydedilmiştir.
Radyo ve televizyon vâsıtasıyla o sesleri işitebiliyor ve o
sûretleri görebiliyoruz.
Demek o bir tek hava zerresi, Cenâb-ı Hakk'ın Semi',
Basîr, Mürîd, Alîm, Kadîr gibi bütün esmâsının tecelliyâtına mazhar olmuş
ki, bu hârika işler vücûda geliyor.
Hüve Nüktesi'ni mütâlea eden akl-ı müstakim, kalb-i
selim sahibi her ferd-i mü'min, Allâhü Azîmü'ş-Şânın ef ål, esmâ, sıfāt ve
şuûnâtının tecelliyâtını o hava zerresi içinde ve o hava vâsıtasıyla
görülüp işitilebilen sûret ve şekillerde, ses ve lügatlarda ayne'l-yakin belki
hakka'l-yakin bir tarzda müşâhede edebilir.
Evet Hüve Nüktesi, îmânı ilme'l-yakinden ayne'l-yakin, belki
hakka'l-yakin mertebesine çıkaracak bir hâsiyete mâliktir.
Zírá Müellif (ra), Hüve Nüktesi'yle her bir hava
zerresinde Allah'ın vücûb-i vücûd ve tevhidini isbat etmiş; gaybi olan
O Zât-ı Zülcelal'in gizli esmâ ve sıfatının tecelliyâtını istitärdan (?) bedâhete çıkarmış; bu hakikatleri tam vâzıh ve
mufassal bir sürette müşâhede etmiş; böylece akıl ile kalbi, madde ile ma'nâyı
birleştirerek ders vermiştir.
(istitardan bedâhete)
Bunun için Hüve Nüktesi'ni hakkıyla anlayan bir mü'min,
kazandığı tahkiki îmân sâyesinde kabirde suâl-i Münkereyn'in cevaplarına
inşâallâh muktedir olur ve cevap olarak Hüve Nüktesi'ni okur, onlarla konuşup
sohbet eder.
Şerhi yapılan 28. Lem'anın bir parçasında ise Kur'an
harflerinin husûsan mukattaât harflerinin sevâb-ı uhrevîsi olduğu gibi, izn-i
İlâhî ile şifa gibi dünyevî bir takım faydaları ve maddî te'sîrleri bulunduğu
ve bu te'sîrât ve fäidelere hava unsurunun vâsıta olduğu îzâh
edilmektedir.
Alemin tılsımını çözmek için esrârlı bir şekilde
ilhâm ile kaleme alınan bu Nûr Külliyâtını okuyanlarda -haklı olarak-
"Anlayamıyoruz" şikâyetinin olduğu da vâki'dir.
Bu şikâyetlere son verebilmek üzere Müellif (ra),
eserlerinin "şerh, îzah, tekmîl, tahşiye, neşr, ta'lim, tanzîm, tertib,
tefsîr ve tashih" iznini arkadan geleceklere zâten vermiştir.
On Üçüncü Söz'den
(HÜVE NÜKTESİ)
لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَve قُلْ هُوَ اللَّهُ taki هُوَ
lafzının nüktesi Yani اهو lafzının
mercii zikredilmediği halde, gaib zamirinin kullanılmasının hikmeti ve ince sırrı.
Kardeşlerim! لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ ve قُلْ هُوَ اللَّهُ
deki هُوَ lafzinda yalnız maddi cihette bir seyâhât-ı hayaliyye-i fikriyyede)
imkân dairesini keşfetmek için yapılan seyr u sülük-i akliyyede…
Zirâ âlem-i imkân akıl ve hayål ile; âlem-i vücûb denilen
esmå ve sıfat älemi ise kalb ile keşfedilir.
âlem-i imkân à
akıl ve hayål ile keşfedilir
âlem-i vücûb
(denilen esmå ve sıfat älemi) à kalb ile keşfedilir.
Ålem-i imkân, varlığında ve yokluğunda zarûret olmayan âlem
demektir.-- (hava sahîfesinin mütâleasıyla) hava zerrâtı içindeki esrârı
çözmek için yapılan ince tefekkürât ile (ânî bir sürette görünen bir zarîf)
ince (nükte-i tevhîdde meslek-i îmâniyyenin) îmân mesleğinin (hadsiz derece
kolay ve vücûb derecesinde) vücûdu aklen zarûrî, yokluğu muhâl derecesinde
(sühûletli) kolay (bulunmasını ve şirk ve dalâletin mesleğinde hadsiz derece
müşkilatı, mümteni') varlığı aklen muhâl, yokluğu ise zarûrî (binler muhâl bulunduğunu
müşâhede ettim) gördüm.
"Hüve Nüktesi" Üstâdımızın maddî cihette bir
seyâhât-ı fikriyyesi ve hava sahîfesini mütaleasıdır.
هُوَ 'nin merciı
olan Zât-ı Akdes-i İlâhî'nin esmå ve sıfatının tecelliyâtını mütâlea
etmekten ziyâde, "هو" lafzını telaffuz ederken ağızdan çıkan maddî
hava zerreleri- nin hârikulāde vazîfeler görmeleriyle, Vâhidiyyet ve
Ehâdiyyet-i İlâhiyyeye nasıl şehadet ettiklerini keşfetmek husûsunda
bir seyāhât-ı hayaliyye-i fikriyyesidir.
هُوَ lafzâdetâ bir pencere
gibi olmuş, Müellif (ra), hava sahîfesini onunla mütâlea etmiştir.
(Gåyet kısa bir işaretle o geniş ve uzun nükteyi beyân
edeceğim.) Müellif (ra)'a görünen nükte çok geniş ve uzun olmakla
beraber, gåyet kısa bir işaretle beyân etmiştir.
Her halde sırr-ı imtihân bozulmasın diye olacak ki,
tamâmen tafsilâta girişmemiş.
HAVA UNSURU
İHTAR: "Hüve Nüktesi'nde bahsedilen havadan muråd,
unsur-i havadır ki, hakiki mähiyyetini bilmediğimiz, alemin her tarafını istilā
etmiş bir madde-i latifedir.
Bu unsur, kainatın her tarafında farklı özelliklerde
bulunur. Yerden göğe, gökten Arş'a kadar muhtelif tabakat-ı hava vardır.
O hava unsurunun bir tabakası ve bir nev'i de atmosferdeki hava tabakasıdır.
Hava unsuru diğer unsurlarla beraber, teşekkülât-ı
ecsâma ve terkib-i eşyaya sebebtir.
Bitkiler, insanlar ve hayvanlar gibi, kâinattaki bütün canlı
ve cansız varlıklar anasırdan mürekkeb varlıklardır.
Meleklerin vücüdlarında dahi bu unsurlar mevcuddur.
Hepsinin temelinde "hava, su, toprak ve güneş"
unsurları veya yeni fennin ta'biriyle "oksijen, hidrojen, karbon,
azot" unsurları bulunmaktadır.
Bütün mevcûdâtta bu dört unsur farklı nisbet ve miktarlarda
vardır.
Mevcůdâttaki unsurlar ince ölçüler ve hassâs miktârlarda
programlanıp terkîb edilmiştir.
hava, à
oksijen
su, à hidrojen
toprak à karbon
güneş à
azot
Bu dört unsur, Küre-i Arz'da bulunduğu gibi, küremizin
dışındaki álemlerde de muhtelif derece ve özelliklerde bulunmaktadır.
Fakat bunların nev'leri, bildiğimiz dört unsurdan farklıdır.
Bu nev'lerin asıl mâhiyyetleri ise bizce meçhüldür.
Demek Hüve Nüktesi'nde bahsedilen hava, sâdece teneffüs
ettiğimiz atmosfer tabakasındaki hava değil; belki kâinâtın her tarafında
farklı özellikte bulunan muhît hava unsurudur.
Şimdi birkaç başlık altında Hüve Nüktesi'nin kısa bir
hulâsâsını beyan edip, daha sonra şerhine geçeceğiz.
HAVA UNSURU, EMİR VE İRADE-İ
İLAHİYYENİN ARŞIDIR
Dört unsurdan her biri, Rubûbiyyet-i İlâhiyye noktasında
bir nev'i arş, yani tasarruf merkezidir.
Meselâ; hava, emir ve irade arşı, güneş, ilim
ve hikmet arşı: toprak, hifz ve ihyå arşı, su ise, ihsân ve rahmet arşıdır.
Hava à emir ve irade
arşı
Güneş à ilim ve hikmet arşı
Toprak à hıfz ve ihya arşı
su, à ihsân ve rahmet arşıdır
Nitekim Müellif (ra), bu dört arşı şöyle ifade etmektedir:
*Mahlükat-ı Arzıyyeyi Rubůbiyyeti noktasında, havayı emir ve
iradesine bir nev'i arş, ve nûr unsurunu ilim ve hikmetine diğer bir arş, ve
suyu ihsân ve rahmetine başka bir arş, ve toprağı hifz ve ihyasına bir çeşit
arş yapmış.
O arşlardan üçünü, mahlükat-ı Arzıyye üstünde gezdiriyor.
Hava unsurunun emir ve irâde-i İlâhiyyenin bir arşı
olduğunu, birkaç misal ile îzah edceğiz:
1- Hava zerreleri, irâde-i İlâhiyye ile evâmir ve
nevâhî-yi Rabbâniyyeyi tebliğ eder.
2- Sesler, irâde-i İlâhiyye ile hava vasıtasıyla etrafa
neşrolunur.
3- Güneşin ışığı, hararet, bürüdet, elektrik, câzibe
ve dâfia gibi sair latif maddeler irâde-i İlâhiyye ile hava vâsıtasıyla naklolunur.
4- Bulutların sevkı ve yağmurun nüzülü irâde-i
İlâhiyye ile hava vasıtasıyla olur.
5- Nebâtâtın telkihi irâde-i İlâhiyye ile hava
vâsıtasıyla olur.
6- Zīhayatlar irâde-i İlâhiyye ile hava vâsıtasıyla teneffüs
eder.
Ve hákezâ bütün bu işler, hava unsurunun, emir ve iråde-i
İlâhiyyenin arşı olduğunu isbåt ediyor.
Çünkü câmid ve câhil hava unsurunun izn-i İlâhî ile
yaptığı bu hârikà işler, ancak emir ve iråde-i İlâhiyyenin hava zerrelerindeki
tasarruf ve tecellisinin bir neticesidir.
Evet, emir ve iråde-i Rabbâniyye, âlemin her yerinde cereyån
ediyor.
Fakat, o emir ve iråde-i Rabbaniyyenin tecelliyâtı, her bir
hava zerresinde ilmen ve maddeten daha zahir ve daha bahir bir
sürette görünüyor.
Zîrâ, bütün evâmir-i teklifiyye ve evâmir-i tekviniyyenin tebliğ
ve icrâsı hava vâsıtasıyla oluyor.
Bundan dolayı hava unsuru, emir ve iråde-i İlâhiyyenin
bir arşı olmuştur.
Demek Zât-ı Zülcelâl, bütün iråde ve emirlerini hava
vasıtasıyla mahlükatına ulaştırıyor ve o evâmîrin icrâ ve tatbîkınde de en
fazla hava unsuru vazîfe alıyor.
HAVANIN HER BİR ZERRESİ, BÜTÜN
ESMA VE SIFAT-I İLAHİYYENİN TECELLİSİNE ÂYİNEDİR
Her bir hava zerresinde "irâde" sıfatının
tecellîsi esâs olmakla beraber; "hayat, ilim, sem', basar, kudret,
kelâm" gibi sıfatların tecellileri de mevcüddur.
Çünkü sıfat-ı İlâhiye biri birisiz olmaz.
Yedi sıfat-ı İlâhiyye de bin bir ism-i İlâhîyi tazammun
eder.
7 sıfat-ı İlâhiye = 1001 ism-i İlâhîyi
Öyle ise hava unsurunda bin bir ism-i İlâhînin tecellisi
vardır.
Zîrâ hava unsuru, yaptığı vazîfe diliyle bunu isbat ediyor.
Şöyle ki:
Her bir hava zerresi, izn-i İlâhi ile hem âlemde cereyân eden ses ve süretleri bir anda içine alıp
kaydediyor, hem de aldığı ses ve süreti bir anda sâir hava zerrâtına naklediyor.
kayıt à âhize
Nakil à nakilelik
Dolayısıyla Müellif (ra)'ın da beyân ettiği gibi her bir
hava zerresi, izn-i İlâhî ile hem âhizelik,
hem de nåkılelik vazifesini
îfä ediyor.
Her bir hava zerresi, bant gibi dönüyor.
Käinâtın yaratılışından kıyâmete kadar mevcûdâtın süret ve
şekilleri, ses ve dilleri her bir hava zerresinin içine giriyor.
سُبْحَانَ مَنْ تَحَيَّرَ فِي صُنْعِهِ الْعُقَولُ
HER BİR HAVA ZERRESİ İZN-İ İLAHİ İLE ÂLEMDEKİ SES VE
SÜRETLERİ KAYDEDİYOR
Evet, her bir hava zerresi, izn-i İlâhī ile koca âlemi içine
almaktadır.
Käinâtın yaratılışından bugüne kadar gelip geçen bütün
mahlükåt rengiyle, resmiyle, şekliyle, sesiyle
havanın bir tek zerresinde derc edildiği, yer, gök ve
içindekilerin ses ve süretleri bir tek hava zerresinde tersîm edildiği gibi; kıyamete kadar gelecek mahlükâtın ses
ve süretleri de izn-i İlâhî ile bir tek hava zerresinde derc edilebilir.
Meselä, her bir hava zerresinde, emr-i İlâhî ile Hazreti
Adem (as)'ın sesi kaydedildiği gibi, Hz. Muhammed (sav)'ın sesi de derc
edilmiştir.
Hem sesleri ile beraber şekil ve süretleri de mevcüddur.
Bir tek hava zerresinin içinde âlemdeki ses ve süretlerin
kaydedildiğine delîl; radyo, televizyon, telsiz ve telefondur.
Dünyanın en uzak mesafesinde bulunan bir şahsı, radyo,
televizyon, telsiz ve telefon vasıtasıyla yanımızda hâzır buluyoruz. Süretini
görüp, sesini işitebiliyoruz.
O şahsın ses ve süretini bize ulaştıran, hava
zerreleridir, o cihazlar değildir.
Evet, avâm bilmese de ehl-i fen bilir ki; âlemdeki ses ve
süretlerin îsâline izn-i İlâhî ile sebeb olan, radyo ve televizyondaki o
küçücük ve gözle görülmeyen hava zerreleridir.
Yoksa sâdece o maddî âletler değildir.
Zirá o ses ve süretler, radyo ve televizyondaki o hava
zerresinde kaydedilmiştir.
Alet ise, konuşan şahsın ses ve süretini bulunduğu yerden
alıp getirmiyor.
Belki radyo ve televizyon içinde bulunan o hava zerresinde o
şahsın ses ve sûreti kaydedilmiştir.
Elimizdeki bu aletler ise, sadece o ses ve süreti
canlandırıyor.
Câmid ve câhil olan bir zerre müstakıllen bu işi yapabilir
mi?
Elbette hayır! O halde hava zerresi, nihayetsiz ilim ve
hikmet, emir ve iråde sahibi bır Zâtın me'mûrudur.
O'nun emri ve izni dairesinde hareket eder. Doğrudan doğruya
o şeklin görülmesi, o sesin işitilmesi Väcibü'l-vücüdun esmå ve sıfatının
tecelliyatını, husûsan irâde sıfatının
tezahürünü gösteriyor.
Demek bu koca ålemdeki sesleri ve süretleri izn-i İlâhî ile
alıp göze gösteren, kulağa işittiren, radyo ve televizyondaki o ufacık hava
zerreleridir.
Maddi cihazlar bulunmak kaydıyla o hava zertelerinde mevcüd
süret ve sesleri görüp işitebiliyoruz.
Hava zerrátina bu mu'cızâne işleri gördüren Cenab-ı Hakk'ın
"Semi". Basir. Alim, Kadir, Murid" gibi esmä-i hüsnäsıdır.
HAVA ZERRELERİNİN BAŞKA VAZİFELERİ VAR MI?
Hava zerrelerinin vazîfesi sadece bunlar mı?
Elbette hayır. Belki her bir hava zerresi, daha pek çok
vazifeler görmektedir.
Meselä; nebātātın telkihine; zîhayatın teneffüsüne;
elektrik, ziyâ, burúdet ve haråretin îsâline; bulutların sevk ve idarelerine;
motorlu taşıtların ve yelkenli gemilerin seyir ve seyahatine ve hâkezâ pek
çok fiillere izn-i İlâhî ile sebeb oluyor.
Hiç mümkün müdür ki; havanın her bir zerresi, hem dünyadaki
bütün sesleri duysun; hem bütün sesleri ve süretleri alıp diğer zerrelere
nakletsin; hem bütün dilleri ve şîveleri bilsin; hem seslerin ve ziyanın
isâline sebeb olsun; hem nebâtâtın telkihine ve zîhayâtın teneffüsüne medar
olsun; hem bulutların sevk ve idarelerine vesile olsun; hem motorlu taşıtların
ve yelkenli gemilerin seyir ve seyahatine vâsıta olsun.
Elbette hiçbir akl-ı selîm sahibi bu hârikà işleri o zerreye
havâle edemez, bütün bu işler câmid ve câhil zerrenin işi olamaz
( seslerin ve ziyanın à isâline sebep
nebâtâtın à telkihine vesile
zîhayâtın à teneffüsüne vesile
bulutların à sevk ve idarelerine
motorlu taşıtların ve yelkenli
gemilerin à seyir ve seyahatine vâsıta )
Havanın bir tek zerresi bir anda bu kadar işi nasıl
yapabilir? Bir zerre içinde âlemdeki bütün ses ve süretler nasıl mevcüd
olabilir? Bütün bu hârika işlerin vücüd bulabilmesi, ancak üç yoldan biri ile
mümkün olabilir:
1-Birinci Yol: Havanın her bir zerresinin dünyadaki bütün
sesleri duyabilecek bir kulağı, bütün eşyayı görebilecek bir gözü, bütün ses ve
süretleri bilip hifzedebilecek bir hafızası bulunmak, ädetä Cenâb-ı Hakk'a ait
bütün sıfatları o bir tek hava zerresinde kabül etmek lazım gelir. Çünkü
yapılan işler, bütün bu sıfatların mahsûlüdür. Hava zerresinde ise bu
sıfatların bulunmadığı bedihidir. Öyle ise bu yol aklen muhåldir.
2-İkinci Yol: Bütün dünyada mevcüd telsiz, telefon, radyo ve
televizyonların merkezleri, santralleri, āhize ve nåkıle âletleri ve cihazları,
o gözle görünmeyecek derecede küçük hava zerresinde bulunmak lazım gelir. Ziră
o ses ve süretler, o âletler väsıtasıyla te- zahür etmektedir. Küçücük bir hava
zerresinde bu kadar alet ve makinelerin varlığını kabûl etmek
ise aklen muhâldir. Demek bu ikinci yol dahı aklen mümteni'dir.
3-Üçüncü Yol: Belki hava unsuru, bütün zerrâtıyla nihayetsiz
ilim ve hikmeti, nihâyetsiz irāde ve kuvveti bulunan bir Zât-ı Zülcelal'in
emirber neferi hükmündedir.
O'na intisâb ve istinad ile, Hålık'ının izniyle ve
kuvvetiyle hareket eder.
Semi' ve Basîr, Alim ve Hafiz, Kadir ve Mürid bir Zât-ı
Vâcibü'l-Vücûd'un esmå ve sıfatının tecelliyâtını bedäheten gösterip i'lân
eder.
Tevhid-i hakikiyi ifade eden bu yol ise; aklen zarûri ve
gayet kolaydır.
HAVA UNSURUNUN VÜCÛB-İ VÜCÛDA ŞEHADETİ ÂŞİKÂR, DİĞER UNSURLARIN
ŞEHADETLERİ İSE GİZLİDİR
Dört unsurun her bir zerresi, Cenâb-ı Hakk'ın mevcûdiyetini
i'lân etmekle beraber; hava zerreleri, daha zahir ve bāhir bir tarzda
mevcüdiyyet-i İlâhiyyeyi iki tarzda gösterir:
1-Birincisi: Hava unsuru, aşikare هُوَ diyor ve bu
zikri işitiliyor.
Bu ise bedâheten O gaybî Zât'ı gösterip şehadet ediyor.
Diğer unsurlar ise, hava unsuru gibi aşikare هُو demiyor. Bu
zikirleri gizli kalıyor, işitilmiyor.
2-İkincisi: Hem radyo, televizyon, telsiz, telefon
gibi maddi äletler havanın o şehadetini gözlere gösteriyor.
Zīrā, havanın her bir zerresinin âlemdeki ses ve süretleri
alıp kaydetmesi, sonra da säir hava zerrelerine nakletmesi gaybi olan bir Zât-ı
Vacibü'l- Vücûd'un vücüd ve vahdetine şehådet eder.
Havanın bu şehadetini ise, radyo ve televizyon gibi åletler
gaybîlikten çıkarıp âşıkär häle getiriyor.
Beşerin mezkúr san'at hårikåları, adetâ ilme'l-yakini.
ayne'l-yakin belki hakka'l-yakin derecesine
çıkarıyor. Diğer unsurlarda ise, şu an bu hål mümkün olmuyor.
Şehådetleri gizli kalıyor.
"HÜVE" LAFZI, ALLAH'I BİN BİR İSİM VE SIFATIYLA
İ'LÂN EDİYOR
Hava unsurunun bütün zerratı her an هُوَ diyor; her bir
nefes هو diyor.
O gaybi Zāt'ı bin bir isim ve sıfatıyla bildiriyor.
Evet, rüzgârın esmesine, alıp verdiğimiz her bir nefese
dikkat ettiğimizde anlarız ki, هُو lafzını zikretmeyen, yani هو demeyen hiçbir
hava zerresi yoktur.
Demek havanın her bir zerresi, devamlı هُوَ diyor.
Nihayetsiz ilim,
hikmet, iråde ve kudret sahibi bir Zât'ın me'můru olduğunu ve O'nun nâmına
hareket ettiğini yaptığı vazîfe diliyle bildiriyor.
HÜVE LAFZI, ŞİDDET-İ
ZUHÜRUNDAN GİZLENMİŞ BİR ZAT'TAN HABER VERİYOR
Havanın zerrâtı هُوَ dediği ve biz ondan هُوَ lafzını
işittiğimiz gibi; biz de her nefes alışverişimizde هو
diyoruz.
Söylediğimiz هُوه lafzı içinde hadsiz hava zerreleri var.
O zerrelerden her biri bin bir
isimle müsemmå bir Zât-ı Zülcelal'i bildiriyor.
Hem hava unsuru, hem de her nefes alışverişimiz, alemde bin
bir isim ve sıfatıyla tecelli eden ve bize görünmeyen o gaybi Zāt'ın Allah
olduğunu هُوَ lafzıyla i'lân ediyor.
Telaffuz edilen o هُوَ lafzi şiddet-i
zuhûrundan gizlenmiş olan O Zât-ı
Zülcelal'e unvân ve tercüman oluyor.
Evet bütün álem bütün eczasıyla هُوَ diyor.
Ancak o هو zamiri nin merciı olan Zat'ın esmå ve sıfatının
tecelliyâtı, husûsan iråde sıfatının tecelliyatı hava zerreleri vasıtasıyla
äşikâr ve zahir olmuş gibidir.
Ma'lumdur ki, هو zamirdir.
Ma'nası: "O" demektir.
Gizli olan bir
Zat'a raci'dir.
هو الله nun manası ise:
Bin bir isim ve sıfätıyla käinâtta tecelli eden husüsan irâde sıfatıyla havada
tecelli eden gaybi bir Zât-ı Vacibü'l-Vücud vardır ki, o gaybî Zât, Allah'dır.
Bu asırda radyo, televizyon gibi aletler, hava zerresinin هُوَ
lafzının mercii olan gizli bir Zat'ın esmå ve sıfatını, husūsan emir ve irâde
sıfatını gözlere göstermiş, âşikâr hâle getirmiştir.
Artık هُو maddi âlemde de åşikâr gibi olmuştur.
Havanın her bir zerresi "Lâ
Mürîde İllâ Hû" diyor.
Mutlak irâde sahibi yalnız Allâh olduğunu i'lân ediyor.
Evet her şey, hususan havanın her bir zerresi O'nun
irâdesiyle hareket eder, Mürid ismiyle O'nu
zikreder.
Her bir nefesimiz هُوَ deyip o gizli Zattan haber verdiği
halde gåfil insanlar bu hakikati görmüyorlar.
Havanın her bir zerresi هُوَ yani "O" diyor.
Halbuki dilbilgisi kuralına göre daha önce bahsi geçen ve
bilinen birinden هُوَ yani "o" zamiri ile bahsedilir.
Daha önce bahsi geçmeyen biri için zamîr kullanılmaz.
Meselâ; "Hasan gitti" denildiğinde, "O nereye
gitti?" denilebilir.
Zîră zamîrle kendisinden bahsedilen şahıs, yâni Hasan,
konuşan kişinin ma'lûmudur.
Daha önce bahsi geçmiştir, meçhül değildir.
Demek yukarıda zikri geçen kaideye göre هُوَ yani
"o" lafzi belli olan birine denilir.
Halbuki Kur'ân-ı Kerîm'de قُلْ هُوَ veya لا اله الا
هُوَ gibi ifadeler vardır.
Daha önce Allâh lâfzı geçmediği halde هُو lafzıyla
O'ndan bahsediliyor.
Bu ise bahsi geçen käideye zâhiren ters düşüyor gibi görünse
de, hakikatte öyle değildir.
Zira o Zât-ı Gaybí, bütün kâinatta, hatta هُوَ kelimesinin
telaffuzuyla ağızdan çıkan binlerce hava zerreleri içinde esmâ ve sıfatıyla, bâ
husūs iräde sıfatıyla tecelli etmektedir.
Evet, gerek havanın zikrettiği هُوَ lafzı içinde, gerek her
bir nefesimizdeki هُو zikri içinde daha önce bahsi geçtiği gibi, bin bir isim
sahibi o Zât-ı Zülcelâl esmå ve sıfatının tecelliyâtıyla, husûsan iråde
sıfatının tecellisiyle aşikâr görünür gibidir.
O esmâ ve sıfatının tecelliyâtıyla âşikâr gibi görünen Zât-ı
Zülcelal'den هُوَ yani "O" diye bahsetmemiz elbette münasibdir.
Zîrâ söylediğimiz هُوَ lazı içindeki havanın her bir
zerresiyle kendisini bildiren, tanıttıran o ma'lům Záttan haber veriyoruz;
meçhûl olan birinden değil.
Dolayısıyla bu husūs, bahsedilen käideye muhalif düşmüyor.
Demek havanın her bir zerresi, Allah'ı bin bir isim ve
sıfatının tecelliyâtı ile ta'rîf edip tanıttırmakla aşikâr hâle getirdiği için,
هو lafzı ile bahsedilen o gaybi Zât, ma'lům olmuştur.
Hava zerrelerinin bildirdiği هُوَ yani "O",
Vacibü'l-Vücüd olan Allah demektir.
Müellif (ra)'ın "Hüve Nüktesi'nde esrârını beyan ettiği
هو lafzi Allah'dan sudûr ettiği i'tibârla değil; belki Cebrail (as)'ın bir
Peygamberin veya herhangi bir käriin (okuyucunun) ağzından hava vasıtasıyla
çıkan هُوَ lafzı itibariyledir.
Zira Allâhu Zülcelâl Hazretleri tekellüm ederken havaya
ihtiyacı yoktur, hava olmadan konuşur.
Allah'dan başka her şey hava vasıtasıyla ses çıkarır,
konuşur.
هُو lafzı içinde
zikredilenin kim olduğu zâhiren belli olmasa da hakikatte merciı bellidir.
Zira telaffuz edilen هوه lafzı içinde hadsiz hava zerrâtı
var.
O hava zerrelerinden her biri, o gaybî Zâtı bin bir isim ve
sıfatıyla haber vermektedir.
İşte هُو lafzı ile ağızdan çıkan hava zerrelerinin vazîfe
diliyle i'lân ettiği o Zât-ı Vacibü'l-Vücûd'un vücüd ve vahdeti bizce ma'lum
olduğundan, هُوَ zamiriyle bahsetmemiz muvāfık düşüyor.
Zirá o هُوَ lafzı, hava vasıtasıyla telaffuz ediliyor.
O هُوَ lafzı ağız dan çıkmadan önce, her bir
hava zerresinde bin bir isim ve sıfatının tecellisiyle zâhır olan bir Zât-ı
Vacibü'l-Vücûd vardır.
Dolayısıyla bahsedilen Zatın esmå ve sıfatının tecelliyâtı,
her bir hava zerresinde ism-i Zahir ile mevcuddur.
هو lafzının telaffuzu
ise o bin bir isim ve sıfat sahibi bir Zâtı bildiriyor.
Rasûl-i Ekrem (sav)'in mübarek ağzından هُوَ lafzı çıktığı
anda, هوه lafzı içindeki hava zerrâtında Allâhü Teâlâ bin bir ismiyle tecelli
etmektedir.
Orada هو yani "O" kimdir? Bellidir.
O هُوَ zamirinin merci هو lafzının telaffuzu ile ağızdan
çıkan hava zerrâtında muayyendir.
Yâni bin bir isim ve sıfatının tecelliyâtıyla ma'lum olan
bir Zâttır ki, O da Allah'dır.
Bu yüzden Allah lâfzının daha evvel zikredilmesine ihtiyaç
yoktur.
Evet هُوَ 'nin merci هُوَ lafzı içinde mevcuddur.
Bütün kâinatın ses ve süretlerini ve bin bir ism-i İlâhînin
tecelliyâtını göstermekle Ehädiyyet-i İlâhiyyeye âyine olan hava zerrâtının
ta'yîniyle, O Zāt-ı Gaybînin varlığı ve birliği kendi kendine taayyün ediyor.
zamiri Allah'ı bildiriyor.
Zîrâ ağzımızdan çıkan هُوَ lafzı içindeki her bir hava
zerresinde bin bir ism-i İlâhînin tecelliyâtı mevcûddur ve ağzımızdan çıkan هُوَ
٥ lafzı, müstetir olan, bize görünmeyen Zát-ı Zülcelal'in esmâ ve sıfatının
tecelliyâtına, husûsan emir ve iråde sıfatının tecellisine işaret ediyor.
هُوَ lafzı içindeki
hava zerrâtında bin bir isim ve sıfatıyla tecelli eden O Zâtı, a'zamî mertebede
gösteriyor, O'na râci' oluyor.
قُلْ هُوَ "Ey Rasûlüm de ki: هُوَ ", yani
"O", Peygamberin söylediği O lafzı, hava ile çıkıyor.
O هُوَ lafzının telaffuzuyla ağızdan çıkan havada da
binlerce zerre var.
O Zât-ı Gaybi, o zerreler içerisinde bin bir ismiyle tecelli
ediyor.
O tecelliyât sahibinin tercümanı ise هُوَ kelimesi
oluyor.
Onun için daha önce ism-i Zahirin geçmesine lüzüm kalmıyor.
Dolayısıyla bu mes'ele, zikredilen käideyi cerh etmiyor.
HÜVE NÜKTESİ'NİN GİZLİ ESRÂRI
Müellif (ra), Hüve Nüktesi'yle bugünkü radyo, televizyon,
telsiz, telefon gibi aletler sayesinde esmå ve sıfat-ı İlâhiyyenin
tecelliyatını husůsan iråde-i İlâhiyyenin tecellisini hava zerrelerinin yapmış
oldukları vazifelerle maddeten isbåt ve tesbit ediyor; Zât-ı Zülcelal'in esmå
ve sıfatının hava zerrâtındaki tecelliyâtını husûsan irâde sıfatının
tecellisini istitärdan ayne'l-yakin, belki hakka'l-yakin derecesine
çıkarıyor.
Müellif (ra), hareket-i fikriyye ile seyahatinde hava
ålemini temâşă ve o unsurun sahîfesini mütâlea ederken, hava unsurunun külli
vazifelerinde Vähidiyyet-i İlähiyi müşâhede ettiği gibi; hava unsurunun her bir
zerresinde hem âlemdeki ses ve süretleri, hem de bin bir ism-i İlâhî'nin
tecelliyâtını ma'nen keşfetmekle, Ehadiyyet-i
İlâhiyyeyi müşâhede etmiş,
tecelliyât-ı Zâtiyeye mazhar olmuş ve bunu maddeten isbât etmiştir.
Eğer keşfettiği hakikatların tamamını izah etseydi, Hakim
isminin muktezâsı olan perde kalkacak ve sırr-ı imtihan bozulacaktı.
Müellif (ra), bu isbâtı biraz daha ileri götürüp bu nükteyi
biraz daha açsaydı, tecelliyât-ı Zâtiye âdetä herkese görünecek håle
gelecekti.
Bu yüzden daha ileri götürmemiş, durmuş, belki kader
durdurmuş.
Zirā bazı şeyler
var ki; sırr-ı imtihan olarak Allah, anlatılmasını yasaklıyor.
Hüve Nüktesi'nde o kadar ince bir perde kalmış ki, az bir
dikkat ile âdetā Vācibü'l-Vücûd'un esmå ve sıfatının tecelliyâtı, husûsan irâde
sıfatının tecellisi görünür gibi olmuştur.
Bu sırdan dolayı Cenâb-ı Hak, daha ileri gitmesine izin
vermemiştir.
Evet Hüve Nüktesi, Vācibü'l-Vücûd'un esmå ve sıfatının
tecelliyatını adetå åşikâr göstermiş ve bununla ehl-i
küfür ve dalaleti iskåt ve ilzâm etmiştir.
Hem dinsiz feylesofların ellerine Hüve Nüktesi geçince;
"Eğer bunun çâresine bakılmazsa, bütün dünyayı zapteder"
dediler.
Bu yüzden Üstâd Hazretleri Hüve Nüktesi'nden dolayı bütün
ehl-i dünya ve ehl-i küfrün kendisine düşman olduğunu söylüyor ve Müellif
(ra)'ın mahkemelerinin bir çoğu bu yüzden olmuştur.
Müellif (ra), Hüve Nüktesi'nin bu hâsiyetini ve bu esere
gösterilen ehl-i dalâletin muārazasını şöyle ifade ediyor:
"Hüve Nüktesi pek ince, gerçi çok mücmel
ve muhtasar olmuş, fakat herkes ondan pek kuvvetli bir nûr-i îmâni
hissedebilir."
"Hüve Nüktesi gerçi derindir, herkes birden
kavramaz.
Fakat o nükte, tabiiyyûnun ve ehl-i küfrün temel taşını
parça parça ettiği gibi, muannid feylesofları hayretler içinde bırakıp
çoklarını îmâna getirmiş.
Hem o nükte anahtariyle açılan Alem-i Misâldeki seyahat-ı
ma'neviyye miftâhı ile, ahiretin bir sineması 'ayne'l-yakin' görülmüş."
"Ben zannederim ki; "Hüve Nüktesi" gizli
zındık düşmanlarımızın bellerini kırmış, onların istinadgahı olan tabiat
täğutunu dağıtmış, kesif toprakta bir derece saklayabilirken şeffaf havada Hüve
Nüktesi'nden sonra hiçbir cihetle o tâğûtu saklamak imkânı kalmamış ki, küfr-i
inádî ve temerrüd-i irtidadi sebebiyle adliyeyi aldatıp aleyhimize
sevkediyorlar."
"Çok emârelerle kat'i kanaatim gelmiş ki; gizli
dinsizler, resmi ba'zi me'múrları aldatıp Nür'un mahrem büyük risaleleri içinde
yalnız Rehber'i musirrâne medår-ı ittiham tutmaları ve bir buçuk
seneden beri bana sıkıntı vermelerinin sebebi Rehber'deki "Hüve
Nüktesi" olduğunu kat'iyen bildim.
Çünkü bu Hüve'nin keşfettiği sırr-ı tevhid, pek kat'i ve
bedihi bir sûrette küfr-i mutlakı kırıyor Hatta bir kısmında hiçbir vesvese
ve şübhe bırakmıyor.
Gizli dinsizler buna karşı çâre bulamadıklarından,
intişârına resmi yasak ile sed çekmek için çalıştılar.
hifz --> Hafiz
ihya --> Muhyi
Bu bir avuç toprak, Cenâb-ı Hakk'ın "hifz"
ve "ihya" fiillerinin arşıdır ki, "Hafiz" ve
"Muhyi" isimleri orada tecellî eder. Ve o topraktan bu kadar
hadsiz mevcûdâtı çıkarıp geliştirir, gözle görünecek håle getirir.
Şimdi bu bahar mevsiminde şu hadsiz nebâtât tâifelerine bak!
Üç yüz binden ziyâde envâı bulunan bütün o nebâtât tâifesinin hem menşei
birdir.
Yâni hepsi emr-i Rabbânî ile bu basît topraktan
çıkmıştır.
Hem bütün o tohum ve çekirdekler aynı maddeden, yâni "karbon,
azot, hidrojen ve oksijen" gibi unsurlardan kudret-i Rabbaniye ile
yaratılmıştır.
O tohum ve çekirdekler, toprağın altında gizli, saklı iken
bahar mevsiminde izn-i İlâhî ile nüzûl eden yağmur vâsıtasıyla o toprak, bütün
o tohumlara ve çekirdeklere menşe' oluyor ve kudret-i İlâhiyye ile hadsiz
nebâtât tâifelerini yetiştiriyor.
Bunu gördükten sonra, ya diyeceksin ki: "Bu toprağın
altında her çiçek, ot ve ağaca âit birer fabrika ve makine var ki, o
çiçeklerin, otların ve ağaçların rengini, tadını, hâsiyetini bilir ve onları
yetiştirir."
Bunun böyle olmadığına herkes şehadet eder.
Veyâ diyeceksin ki: "Bu toprak bütün bunların hallerini
bilecek, görecek, yetiştirecek bir ilim ve kuvvet sahibidir."
Böyle bir ilim ve kudretin toprakta bulunmadığı da herkesçe
ma'lûmdur.
Demek bu iki yol muhâl ve mümteni'dir.
Öyle ise üçüncü yol olan tevhîd yolu kat'i ve zarûrî olur. O
da Alim ve Kadir bir Zat var ki; toprağı hıfz ve ihyâsına bir arş yapar. İlim
ve kudretiyle o bir avuç toprağa tecelli eder. Bütün tohum ve
çekirdeklere hayât verir. Hiçbirini
unutmadan, şaşırmadan idare eder, ihtiyaçlarını zamânında yetiştirir. Toprak
Allah'ın Hafiz ve Muhyî isminin tecelli- siyle o kökleri, o çekirdekleri
muhafaza eder. Bahar mevsiminde hepsini çıkarır.
Toprak unsurunun Hafiz ve Muhyî isminin tecellîsine
mazhar ve hârika san'at-ı İlâhiyyeye menşe' olduğunu Müellif (ra) şöyle îzah etmektedir
Kur'an-ı Hakim'in bu hakikatına delîl istersen, Kitâb-ı
Mübin'in mistârı üstünde yazılan şu kâinat kitabının sahifelerine baksan, ism-i
Hafiz'in cilve-i a'zamını ve bu âyet-i kerimenin bir hakikat-ı kübrâsının
nazîresini çok cihetlerle görebilirsin.
Hulâsâ: Cenâb-ı Hakkın iki çeşit evâmiri vardır:
1-Biri: İråde sıfatından ve kün emrinden gelen
ve intizâmını te'min eden evâmir-i tekvîniyyedir.
2-İkincisi: Kelām sıfatından gelen ve cin ve
insîn efal-i ihtiyâriyyesini tanzîm eden evâmir-i teklifiyyedir.
Her iki evâmiri emr-i Rabbanî ile yerine tebliğ eden
ve o evâmirin icrâsına vâsıta olan, hava unsurudur.
Evet, .كن Yani "Ol!" emrini ilk olarak hava
zerreleri yerine ulaştırıyor.
Sonra diğer unsurlar o emr-i İlâhiyi îfä için seferber
oluyorlar.
Meselâ; Cenâb-ı Hak, bir çekirdekten bir ağacı veya bir
yumurtadan bir kuşu veyahut bir damla meniden bir insanı yaratmak istediği
zaman ilk olarak havaya emreder.
O hava unsuru, كن yani "Ol!" emrini yerine
kavuşturur.
Daha sonra diğer faaliyetler başlar.
Yâni hava unsuru sadece كن emrini yerine tebliğ eder.
Emrin tebliğinden sonra eşya, ilim, kudret gibi
sıfatların tecellileriyle ve diğer unsurlar vâsıtasıyla vücûd bulur.
Hem Cibril-i Emîn evämir-i tekviniyye ve teklifiyyeyi
Allah'tan alırken o hava vâsıtasıyla alıyor; Hazret-i Peygamber (asm)'a hava
vâsıtasıyla tebliğ ediyor.
Emir tebliğ olunduktan sonra icrâât ve mükellefiyetler
başlıyor.
Demek Allah'tan gelen tekvini ve teklifi emirler ilk olarak
hava vásıtasıyla dünyaya yayılıyor.
Hava olmadan yayılmıyor.
Suâl: Emrin irâde ile münasebeti nedir?
Elcevåb: Evvelă; Müellifin "Emir ve
iradenin arşı olan hava cümlesinde geçen "emir"
kelimesinden murâd, âmirden sudür eden emir ma'nasmadır. Yani, Amir-i Mutlak
olan Cenâb-ı Hak'tan gelen emir demektir.
Evet Fesâhat ve Belâğât İlmine göre emir ve nehiy üç ma'nāda
kullanılır:
1- Üst makamda bulunanların, alt mertebedekilere verdikleri
emirlerdir ki; buna "emir" denir.
2- Alt mertebede bulunanların üst mertebedekilere olan
emirleridir ki, buna "taleb" denir.
3- Denk olan kimselerin birbirlerine verdikleri emirlerdir
ki; buna da "iltimas" denir.
Sâniyen: Cenâb-ı Hak ilminde mevcûd olan bir şeye vücüd-i
hâricî giydirmek iråde ettiği zaman, o şey'e كن yani "O!!" der.
Ilm-i İlâhî'nin bir
unvanı olan Levh-i Mahfüz'da mevcûd olan o şey'in vücûd-i hâricî giymesi
için كُنْ yani "Ol!" emrini meleğe ulaştıran ve melekten de o
mevcûd-i ilmîye kavuşturan hava unsurudur.
Emr-i İlahi; "iråde, ilim ve kudret"i tazammun
eder.
Hava unsuru Emir ve İråde-i İlahiyeyi o mevcûd-i
ilmiye ulaştırmaya sebeb olduğu gibi; "toprak, su, hararet"
denilen diğer üç unsur da ilim ve kudret sıfatlarının tezahürüne ve o mevcûd-i
ilminin vücüd-i härici giymesine sebeb olur.
Demek Müellifin "Emir ve irâdenin arşı olan hava"
ifadesindeki "emir "den murad, كن yani "Ol!" emridir.
O كن yani "Ol!" emrinden bir iråde doğuyor.
İrâde-i İlâhiyyeyi tazammun eden o emri, hava unsuru yerine
ulaştırdığı için, hava emir ve irade arşı olmuştur.
Emir ve irâde arasında ince bir fark vardır.
Zîrâ Allah'ın emirleri beşerin emirleri gibi çıplak bir emir
değildir.
Belki emr-i İlâhî, hem iråde, hem ilim, hem de kudreti
tazammun eder.
Beşerin emirlerinde ise bu sıfatlar mevcûd değildir.
İrâde ise; tercih etme gücüdür.
Allah'ın irâde sıfatı, lâzime-i zarûrîyye-i zâtiyyesidir.
Allah --hâşa!-- mûcib-i bizzat değildir.
Yâni mecbûriyyet tahtında bir iş yapmaz.
İrâde ve tercihiyle
faaliyet gösterir.
Hava unsuru; "ilim ve kudret"ten ziyâde "emir
ve irade-i Rabbâniyye "yi yerine kavuşturur.
Sâir unsurlar ise; "emir ve irade" sıfatından
ziyâde "ilim ve kudret" sıfatlarının tezahürüne ve eşyanın vücûd-i
hâricî giymelerine sebebtir.
Biri: İnsan ve hayvanın nefesi.
Diğeri ise: Hava unsurudur.
Evet, bütün insanlar ve hayvanlar her ne zaman nefes alıp
verse hep هو der ve bunu gayr-ı ihtiyârî
söyler.
Demek enfäs-ı insaniyye ve hayvaniyye هُوَ deyip, Allah'ı
zikrediyor.
Rüzgar da deyip Allah'ı çağırıyor.
Cibril-i Emîn (as), Rasûl-i Ekrem (asm) ve bizler هُوَ
lafzını telaffuz ettiğimiz anda o هو lafzı hava ile beraber çıkıyor ve o هُو
lafzı içinde binlerce hava zerrâtı vardır.
O hava zerrâtının her biri, kâinatın ilk yaratılışından
kıyamete kadar bütün sesleri ve süretleri içine almakla beraber, aynı anda
almış olduğu sesleri ve süretleri izn-i İlâhî ile bütün dünyadaki hava
zerrelerine neşreder.
Hem åhizelik hem de nåkılelik vazîfesini yapar.
Yâni hem sesleri ve süretleri alır, hem de almış
olduğu ses ve süretleri aynı anda ādetă zamansız diğer hava zerrâtına nakleder.
İnsanın ağzından çıkan هُوَ kadar havanın her bir
zerresinde, o insânın sesi ve sûreti bulunduğu gibi; ezelden ebede, zerreden
Arş'a kadar bütün mevcûdât bir anda sesiyle, şekliyle ve süretiyle takdir-i
İlâhî ile o hava zerresinde bulunmaktadır ve bulunabilir.
Bu mu'cizâne fiil, emir ve irâde-i İlâhiyye ile oluyor.
Evet her bir hava zerresi, bütün dünyadaki konuşmaları bir
anda alır muhafaza eder; hem de alıp hifzettiği ses ve sûretleri bir
anda bütün hava zerrâtına aynı anda nakleder.
Bir tek hava zerresi bu hârıkà vazîfeyi yapıyor.
Dünyâda bulunan bütün insanlar nerede ne konuşursa, hepsini
bir anda bir tek hava zerresi hifzediyor.
İnsanınağzından هُو lafzı ile çıkan hava zerrelerinin her biri,
hem onun şeklini ve süretini, hem kâinâttaki bütün ses ve süretleri alır; hem
de aldığı ses ve sûretleri bir anda bütün hava zerrelerine nakledip bütün
dünyaya verir.
Bütün bunları görüp anladıktan sonra --fiil failsiz
olmadığından-- bu hârikà fiilleri, ister istemez birine vermek zarúreti hâsıl
olur:
Ya denilecek ki: هُوَ lafzı ile çıkan havanın her bir
zerresinde küçücük mikyästa bütün dünyâda mevcûd radyo, televizyon, telsin ve
telefonların merkezleri, santralleri vardır.
Veyâ denilecek ki: O هُوَ lafzi ile çıkan havanın her bir
zerresina bütün telefoncular, telgrafçılar, radyo ve
televizyoncular kadar bir isti'dâdı, nihayetsiz ilim ve hikmeti,
kāināt kadar şuûr ve iradesi, dünyada konuşulan bütün dilleri, lügatları,
şîveleri, ses tonlarını bilecek kadar bir ilmi vardır.
Veyahut denilecek ki: Havanın her bir zerresi emirber
nefer hükmündedir.
Müstakil bir hareketi yoktur.
Nihayetsiz ilim ve hikmet, iråde ve kudret sahibi bir
Zâtın emir ve izni dairesinde hareket eder.
Girdiği her yerde O'nun nâmıyla işler, vaz'ıyyetler alır.
Evvelki iki yol imtina' derecesinde muhâldir. Üçüncü yol ise
vücûb derecesinde kolaydır.
Çünkü havanın her bir zerresi Sâni'-1 Zülcelal'in emriyle
hem âhizelik, hem de nåkılelik vazifesini yapıyor.
Yâni izn-i İlâhî ile hem senin sesini ve süretini alıyor,
hem aldığı o ses ve süreti bütün dünyaya bozmadan, değiştirmeden tipatıp aynen
naklediyor, hem de bir anda bütün ses ve süretleri diğer zerrelerden alıp
getiriyor.
Evet, havanın her bir zerresi, her an izn-i İlâhi ile âdetå
bant gibi devamlı dönüyor.
Käinâtın ilk yaratılışından bugüne kadar bütün zaman ve
mekânlardaki mevcûdât sesiyle, rengiyle, şekliyle, şemasıyla o bir tek hava
zerresinde izn-i İlâhî ile kaydediliyor.
O hava zerresi farazā
açılabilseydi, âlemdeki seslerin ve süretlerin o hava zerresinde mevcûd olduğu
görülecekti ve bu vaz'ıyyet, kısmen bilfiil görünüyor.
Zîrâ dünyanın neresinde olursa olsun radyo ve televizyon
gibi cihazlar bulunmak kaydıyla o sesleri işitip, süretleri
seyredebiliyoruz.
Demek Hálık'ının ihsanıyla havanın bütün eczāsında bu
kabiliyet mevcüddur.
Evet Cenâb-ı Hak, havanın her bir zerresine bütün insanların
seslerini alıp verebilecek, belki bütün mevcûdâtın suretlerini alıp
hifzedebilecek bir kabiliyyet bahşetmiştir.
هُوَ denildiği zaman, هُوَ ٥ lafzının telaffuzu ve o hava
zerrelerinin هُو lafzi ile beraber ağızdan çıkması ne kadar kolay ise; ålemdeki
bütün hava zerrâtına hem o lafzı telaffuz eden şahsın şeklini ve konuşmasını vermesi, hem de bütün âlemdeki
insanların şeklini ve konuşmasını alması da aynı kolaylıktadır.
Evet her bir hava zerresinin, bir tek insânın ses ve
süretini alıp vermesi ne kadar kolay ise; âlemdeki bütün ses ve süretleri alıp
vermesi de aynı kolaylıktadır.
Zîrâ fiil birdir.
Müellif (ra), radyo ni'metinin hava zerrelerindeki sesleri
âleme neşrettiğini ve bu radyo ni'metine karşılık beşerin
nasıl bir şükrü edâ etmesi gerektiğini şöyle
îzah ediyor:
"Aziz, Siddik, Mütefekkir Kardeşlerim!
"Bu Hüve Nüktesi'nin bir gün evvel
Medresetü'z-Zehra'nın erkânlarına bir ders nev'inden söylediğim çok
noktalarından yalnız üç noktasını sizlere beyan ediyorum.
"Birinci Nokta: Hava unsurunun yüksek ve ehemmiyetli
bir vazifesi إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِّمُ الطَّيِّبُ âyetinin sırrıyla güzel ve
ma'nidár ve imáni ve hakikatli kelimelerin kalem-i kaderin istinsâhıyla ve
izn-i İlâhî ile intişâr etmesiyle bütün küre-i havadaki melâike ve rühánīlere
işittirmek ve Arş-ı A'zam tarafına sevk etmek için kudret-i İlahi kaleminin
mütebeddil bir sahifesi olmaktır.
Mâdem havanın kudsi vazifesinin, hikmet-i hılkatinin en
mühimmi budur.
Ve rû-yi zemini radyolar vâsıtasıyla bir tek menzil hükmüne
getirip nev'-i beşere pek büyük bir ni'met-i İlâhiye olmaktır.
"Elbette ve elbette beşer bu pek büyük ni'mete karşı, bir umûmi şükür olarak; o radyoları her şeyden evvel
kelimât-ı tayyibe olan Kelámullah'ın, başta Kur'ân-ı Hakim ve hakikatleri ve
îmânın ve güzel ahlakların dersleri ve beşerin lüzûmlu ve zarûrî menfaatlerine
dair kelimatları olmalı ki o ni 'mete şükür olsun.
Yoksa ni'met böyle şükür görmezse, beşere zararlı düşer.
"Evet beşer, hakikate muhtaç olduğu gibi,
ba'zı keyifli hevesâta da ihtiyacı var.
Fakat bu keyifli hevesat, beşte birisi olmalı.
Yoksa havanın sırrı hikmetine münafı olur.
Hem beşerin tenbelliğine ve sefähetine ve lüzúmlu vazifelerinin noksan
bırakılmasına sebebiyet verip beşere büyük bir ni 'met iken, büyük bir nikmet
olur.
Beşere lâzım olan sa'ye şevkı kırar.
"Şimdi gözümün önündeki makinecik ve radyo kabı,
Kur'ân'ı dinlemek için odama getirilmişti.
Baktım, on hissede bir hisse kelimát-t tayyibeye veriliyor.
Bunu da bir hatâ-yı beşerî olarak anladım.
İnşaallâh beşer bu hatasını ta'mir edecek.
Ve bütün zemin yüzünü bir meclis-i
münevver, bir menzil-i âlî ve bir mekteb-i îmâni hükmüne geçirmeğe vesile olan bu radyo ni'metine bir
şükür olarak beşerin hayât-ı ebediyyesine sarf edilecek kelimât-ı tayyibe,
beşte dördü olacak.
"Ahir zamanda bir şahsın hatiât ve günahlarının gayet
dehşetli bir yekün teşkil ettiğine dair rivâyetler vardır.
Eskide, Acaba âdi bir adam, binler adam kadar günah
işleyebilir mi?
Ve o âhir zamanda bildiğimiz günahlardan başka hangi
günahlardır ki kainâtın hey'et-i mecmuasına dokunur, kıyametin kopmasına
ve dünyaları başlarına harab olmasına sebebiyet verir?' diye düşünürdüm.
Şimdi bu zamanda müteaddid esbâbını gördük.
"Ezcümle: Müteaddid o vücûhundan radyom ile anlaşıldı
ki: O bir tek adam bir tek kelime ile, bir milyon kebâiri birden işler. Ve
milyonlarla insanı dinlettirmekle günäha sokar.
"Evet, küre-i havanın yüz binler kelimeleri birden
söyleyen ve bir dili olan radyo unsuru, nev'-i beşere öyle bir ni'met-i
İlâhiyyedir ki:
Küre-i havayı bütün
zerrâtıyle şükür ve hamd ü senå ile doldurmak lázım gelirken, dalâletten
tevellüd eden sefähet-i beşeriyye, o azim ni'meti şükrün aksine isti'mål
ettiğinden elbette tokat yiyecek.
"Nasıl ki havârik-ı medeniyyet nåmı altındaki
ihsanat-ı İlâhiyyeyi, bu mimsiz, gaddar medeniyyet hüsn-i isti'mål ile şükrünü
edå etmeyerek tahribâta sarf edip küfran-ı ni met ettiği için öyle bir tokat
yedi ki, bütün bütün saâdet-i hayâtiyyeyi kaybettirdi.
Ve en medeni tasavvur ettiği insanları, en bedevi ve
vahşi derekesinden daha aşağıya indirdi.
Cehennem'e gitmeden evvel, Cehennem azábını tattırıyor.
"Evet radyonun külli ni 'metiyyet ciheti, külli bir
şükür iktizā eder ve o külli şükür de, Hàlık-ı Arz ve Semâvât'ın Kelâm-ı
Ezelisinin şimdiki bütün muhâtâblarına birden yetiştirmek için, külli yüz
bin dilli semâvî bir hafız hükmünde, her vakit kâinâtta Kur'ân'ı
okumalıdır, ta o ni'metin külli şükrünü idâme etsin."
"Radyo, öyle büyük bir ni'met-i İlâhiyyedir ki,
ona mukabil şükür ise; o radyo, milyonlar dilli bir külli hafız-ı Kur'ân
olup, bütün zemin yüzündeki insanlara Kur'ân'ı dinlettirsin."
"İkinci Nokta: Nûr Risâlelerinde denilmiş ki: 'Kainâtı
halk edemeyen, bir zerreyi halk edemez. Bir zerreyi tam yerinde halk edip
muntazam vazifeleriyle çalıştıran, yalnız kâinâtı halk eden zât olabilir.'
"Bu cümlenin küllî hüccetlerinden bir cüz'î hücceti
şudur ki: Kelimelerin envâının kabı ve mahfazası olan yanımdaki bu radyo
makineciğindeki bir avuç hava, kat'iyyen gösteriyor ki; şimdi elimizde
baktığımız radyo istasyon cedveli nâmındaki listede yazılı iki yüze yakın
merkezden bir saatten bir seneye kadar uzak ve muhtelif mesafelerden aynı
dakikada bir tek kelime-i Kur'âniyye, mesela 'Elhamdülillâh' kelâmı tam
hurûfâtıyla ve şîvesiyle ve söyleyenin mahsús sadásının tarzıyla, bu makinedeki
bir avuç havanın zerreleriyle hiç tegayyür etmeden kulağımıza gelmek için ve
muhtelif kelimât-ı Kur'âniyyeyi ayrı ayrı sadâ ile, çeşit çeşit şîve íle, kezű
hiç tegayyür etmeden ve bozulmadan bizim kulağımıza getirmek için o bir avuç
havanın her bir zerresinde öyle hadsiz bir kuvvet ve ihâtâlı bir iråde ve bütün
rû-yi zemîndeki merkezlerde o Kur'ân'ı okuyan hafızların ayrı ayrı şîvelerini
bilecek ihâtâlı bir ilim ve onları bütün görecek ve işitecek muhit
bir göz ve her şeyi bir anda işitebilir bir kulak olmazsa,
elbette bu mu'cize-i kudret vücüda gelmeyecek.
"Üçüncü Nokta: Bu radyo makineciğinde ve ma'nevî
kelimat çiçeklerine saksılık eden bu kabçıktaki bir avuç havanın gösterdikleri
mu'cizat-ı kudretten bu hakikat anlaşılıyor ki: Her bir zerre Cenab-ı Hakk'ı
zâtıyla ve sıfatıyla ta'rif eder ve isbåt eder.
Bütün kâinatı teftiş eden hükemâlar ve ulemâlar büyük ve
geniş delillerle, Zât-ı Vácibü'l-Vücûd'un vücudunu ve vahdetini isbât etmek
için bütün kainatı nazara alırlar.
Sonra ma'rifetullâhı tam elde ediyorlar. Halbuki nasıl Güneş
çıktığı vakit bir zerrecik cam, aynı deniz yüzü gibi Güneş'i gösteriyor ve o
Güneş'e işaret ediyor.
Öyle de, bu bir avuç havadaki her bir zerre de mezkûr
hakikate binden aynen kâinat denizindeki cilve-i tevhidi, sıfat ve
kemaliyle kendilerinde gösteriyorlar.
"İşte Kur'ân-ı Hakim'in ma'nevi mu'cizesinin bir
lem'ası olan Risale-i Núr bu hakikati îzáhâtıyla isbat etmesi içindir ki,
müdakkik bir Nurcu, huzür-i daimi kazanmak ve ma'rifetullahı her vakit tahattür
etmek için ve huzûr-i daimi hatırı için لا موجود الا هو demeğe mecbûr
olmuyor.
Ve yine bir kısım ehl-i hakikatın daimi huzuru
bulmak için لاَ مَشْهُودَ الا هو dedikleri gibi, demeğe muhtaç olmuyor.
Belki و فِي كُلِّ شَيْءٍ لَهُ آيَةٌ تَدُلُّ عَلَى أَنَّهُ وَاحِدٌ
parlak hakikatinin kudsi penceresi ona kâfi geliyor.
Bu kudsi Arabi fıkranın kısacık bir îzâhı şudur ki:
"Evet herkesin bu âlemde birer âlemi var, birer
kainatı var. Ádetá zîşuûrlar adedince birbiri içinde hadsiz kāinâtlar,
âlemler var. Herkesin husûsî âleminin ve kâinatının ve dünyasının direği
kendi hayatıdır. Nasıl herkesin elinde bir âyinesi bulunsa ve bir büyük saraya
mukabil tutsa, herkes bir nev'i saraya, âyinesi
içinde sahib olur. Öyle de herkesin husûsî bir dünyası var.
Bir kısım ehl-i hakikat bu hususi dünyasını لاَ مَوْجُودَ الاَ هو diye
inkâr etmekle, terk-i mâsivá sırrıyla Cenâb-ı Hakk'a karşı huzûr-i dâimî ve
ma'rifet-i İlâhiyye bulur. Ve bir kısım ehl-i hakikat da yine dâimî ma'rifet ve
huzūru bulmak için لاَ مَشْهُودَ الا هو deyip kendi husûsî dünyasını
nisyân hapsine sokar; fânílik perdesini üstüne çeker; huzûru bulmakla bütün
ömrünü bir nev'i ibâdet hükmüne getirir.
"Şimdi bu zamanda Kur'ân'ın i'câz-ı ma'nevîsiyle
tezahür eden sırrıyla yani zerrelerden وَ في كُلِّ شَيْءٍ لَهُ آيَةٌ تَدُلُّ عَلَى
أَنَّهُ وَاحِدٌ yıldızlara kadar her şeyde bir pencere-i tevhid var ve doğrudan
doğruya Zât-ı Vahid-i Ehad'i sıfatıyla bildiren âyetleri, yâni delaletleri ve
işaretleri var.
İşte Hüve Nüktesi'yle bu mezkûr hakikat-i kudsiyyeye ve
îmâniyyeye ve huzûriyyeye icmâlen işaretler vardır.
Risale-i Nür, bu hakikati izâhâtıyla isbat etmiş.
Eski zamandaki ehl-i hakikat bir derece mücmelen ve
muhtasaran beyan etmişler.
Demek bu dehşetli zaman, daha ziyâde bu hakikate muhtaçdır
ki, Kur'ân-ı Hakim'in i'câzıyla bu hakikat tafsilatıyla ihsân edilmiş.
Núr Risaleleri de bu hakikate bir nâşir olmuşlar."(
Yâni kalem-i kudretin) kudret kaleminin Kitâb-ı Mübîn den istinsäh ile (hadsiz)
nihayetsiz (ve hârikà ve muntazam yazılarına) hava unsuru zaman itibariyle (bir
sahîfe olur ve zerreleri,) Kitab-1 Mübîn'deki şekil ve süretleri çizdiği
i'tibârla (o kalemin uçları ve zerrelerin vazifeleri dahi, kalem-i kaderin)
İmâm-ı Mübîn'in imlâsı ile (noktaları) kànûn ve programı (bulunur. Bir tek
zerrenin hareketi derecesinde kolay çalışır.)
Kalem-i kudret, İlm-i İlâhî'nin unvânı olan İmam-ı Mübin'in
imlåsı ile yâni İmâm-ı Mübin'deki kanün ve program tahtında ve Kudret-i
İlâhiyyenin unvanı olan Kitâb-ı Mübin'deki geometrik şekil ve kuvvelerin
istinsâhı ile mevcůdâtı zerrât vâsıtasıyla hakikat-i zaman denilen Levh-i Mahv
ve İsbåt üzerinde yazıyor. Evet, Kudret-i İlâhiyye mükevvenâtı yaratmak
istediği, yâni mevcûdâtı daire-i ilimden dâire-i kudrete çıkarmak murad ettiği
zaman, İmâm-ı Mübîn'de mevcûd kanûnlar ve ilmi programı, Kitâb-ı Mübîn'de
mevcûd kuvvâlar ve geometrik şekilleri, vücûd-i i'tibârîsi bulunan ve sahîfe-i
misaliyye denilen zaman tahtası üzerine aksettirir. Akis neticesinde o kanûnlar
ve kuvvâlar harekete geçer. O kànûn ve kuvvâların harekâtıyla tebeddülât ve
tegayyürât başlar. Bu kez o kànûnlar ve kuvvâlarda başlayan harekât ve o
harekâtın sebeb olduğu tebeddülât ve tegayyürât, zerrenin maddesinde görünür.
Bu iki hareketin, yâni zaman şeridi üzerinde cereyân eden kànûn ve kuvvâların
hareketi ile zerrenin dışta görünen hareketi neticesinde mevt ve hayât, vücûd
ve fenâ tezahür eder. Böylece âlem terkîb ve tahlîle ma'rûz kalarak, yapılıp
yıkılır.
Vücûd-i hâricî giymek sûretiyle âlem-i şehadete gelen her
mev- cûd, kalem-i kudretin Kitâb-ı Mübîn'deki şekil ve sûretlere göre istinsâhı
ve Kalem-i Kaderin İmâm-ı Mübîn'deki kànûn ve programı tahtında imlâsı ile hava
denilen sahîfe-i misâliyyede yazılıyor. Her bir hava zerresi, hem bir sahîfe
hükmüne geçip diğer hava zerrâtından gelen şekil ve süretler orada yazılıyor;
hem de bir kalem hükmüne geçip zabtettiği şekil ve süretleri diğer hava
zerrâtına yazıyor. Dolayısıyla her bir hava zerresi bir cihette sahîfe, diğer
bir cihette ise kalem hükmüne geçiyor. Yâni her bir hava zerresi, şekil ve sû-
retleri aldığı i'tibârla sahîfe olur; şekil ve süretleri verdiği i'tibârla da
kalem olur.
Demek hava zerrâtı vasıtasıyla eşya, vücûd-i hâricîden
vücûd-i berzahiye geçiş yapıyor. Yâni hava denilen sahîfe-i misâliyyede
yazılıyor.
Kalem-i kudret, zaman sahîfesinde hadsiz ve muntazam
mevcůdâtı dört unsurun zerrâtıyla yazıyor, eşyaya vücûd-i hâricî giydiriyor.
Yazma işinde herhangi bir unsurun bir zerresini alır di- ğeriyle terkib eder.
Böylelikle âlemi inşa eder. Unsurların zerrelerinin terkibi, hava vasıtasıyla
olduğu gibi; zerrâta "Terkîb ol!" emrini tebliğ eden yine
hava unsurudur. Demek hava zerrâtı, hem unsurların terkibindeki emir ve murâd-ı
İlâhiyi onlara tebliğ eder, hem de o zerreleri biribirine yapıştırıp terkib
eder.
Kalem-i kader ise, hava âleminde bütün insanların seslerini
ve süretlerini san'atla yazıp kaydediyor, eşyâya birer vücüd-i berzahi verip
ademden kurtarıyor.
)iste ben لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ ve قُلْ هُوَ اللَّهُ deki
hareket-i fikriyye( fikrin hareketi (ile seyahatimde hava âlemini temâşâ ve o
unsurun sahîfesini mütâlea ederken, bu mücmel) kısa, öz (hakikati tam vâzıh)
açık (ve mufassal) tafsilâtı, îzahlı (ayne'l-yakin) gözle görür gibi (müşâhede
ettim) gördüm. Müellif (ra), yukarıda zikredilen hakikati mufassal müşâhede
ettiği halde gayet kısa ve vecîz cümlelerle ifade etmiş, tafsîlât vermemiştir.
Zîrâ bu mes'ele, Risale-i Nûr'un müteaddid yerlerinde husûsan şerhini yaparak
yayınladığımız Zerre Risalesi'nde îzah edilmiştir; (ve hüve'nin lafzında( - هُوَ
zamîrdir. Merciı zikredilmemiş. Zîrâ bunda ka- rine-i taayyün var. Yâni o هُوَ
lafzı içinde bin bir isim ve sıfat sähi- bi olan Zât, taayyün ettiğinden
zamîrin merciınin zikrine ihtiyaç duyulmamıştır-- (ve havasında( هُوَ lafzıyla
beraber ağızdan çı- kan havada (böyle parlak bir bürhân) delîl (ve bir lem'a-yı
Vâhidiyyet) Allah'ın esmå ve sıfatının birliğinin delili (bulunduğu gibi;
ma'nâsında ve işaretinde gayet nûrânî bir cilve-i Ehâdiyyet) Zâtının birliğinin
cilvesi (ve çok kuvvetli bir hüccet-i tevhîd ve hüve zamîrinin mutlak) hudutsuz
(ve mübhem) gizli (işareti hangi Zāta bakıyor işaretine bir karîne-i taayyün)
bir şeyi bilmeye yardım eden işåret, delîl (o hüccette bulunması içindir ki, hem
Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyân, hem ehl-i zikir makam-ı tevhidde) tevhid makamında
(bu kudsi kelimeyi çok tekrår ederler diye ilme'l-yakin ile bildim.) هُوَ
lafzı vahidiyyet ve châdiyyet-i İlâhiyye'yi gösteriyor. Şöyle ki: هُو hem lafzı
itibariyle gaybi bir Zâtı gösteriyor hem de هو laf zı telaffuz edilirken
ağızdan çıkan havası i'tibariyle o gaybi Zâtın esmå ve sıfatının, husûsan
a'zamlık mertebede emir ve irâdesinin tecellisini gösteriyor. Böylece هُوَ
lafzında ve o lafızla beraber çı- kan havada bir Zât-ı Vâhid'in tecellîsi
görünüyor.
هو, ma'nasında ve işaretinde dahi yine O Zât-ı Gaybî'yi
gösteri- yor هو lafzı ile beraber ağızdan çıkan her bir hava zerresinde, bütün
esmå ve sıfatıyla, husûsan a'zamlık mertebede emir ve irādesiyle tecelli eden
bir Zât-ı Ehâd'i gösterir.
Evet, insanın ağzından هُوَ lafzıyla çıkan havanın her bir
zerresi هو yani "O" diyor. "O kimdir?" diye sorulan suâle
cevâben denilir ki: "هُ lafzıyla çıkan hava içindeki hadsiz zerrelerin her
birinde bin bir ismi ile tecellî eden bir Zât-ı gaybi var. O Zât-ı gaybi ise,
Allahü Azimüşşân'dır. هُوَ lafzi zikredilen bu ma'nâyı i'lân e- diyor."
Evet insanın ağzından هُوَ lafzı ile beraber çıkan hava
zerrelerinin her birinde bin bir isim ve sıfatıyla, husūsan emir ve irâdesiyle
tecelli eden müstetîr bir Zat vardır. İşte هُوَ lafzi o müstetir Zata işaret
ediyor. Böylece o Zât-ı müstetîr, evvelce bahsi geçmiş gibi oluyor. Karine-i
taayyün oluyor. Zamîrin merciınin daha önce zikredilmesine gerek kalmıyor.
Cenâb-ı Hakk'ın bütün âlemi ihātā eden küllî hava unsurunda
bin bir ismiyle tecelli etmesine Vähidiyyet tecellisi, o hava unsurun- daki her
bir zerre içinde âlemdeki ses ve süretleri derc etmesi ve bin bir ism-i İlâhîye
âyine olmasına da Ehâdiyyet tecellîsi denir.
Müellif (ra) burada şunu ifade etmek istiyor: هو lafzını mad
deten duşündüm. O هُوَ lafzi ile beraber ağızdan çıkan hava vâsıta-
sıyla bütün havayı mütålea ettim. Bütün âlemdeki tecelliyât-ı esmå ve sıfatı,
külli hava unsurunda müşāhede ettiğim gibi هُو lafzi nın telaffuzu ile beraber
ağızdan çıkan havanın her bir zerresinde âlemdeki ses ve süretlerin içinde derc
olunduğunu, o bir tek hava zerresinin, bin bir ism-i İlâhînin tecellisine âyine
bulunduğunu, dolayısıyla tecelliyât-ı zâtiyyeye mazhar olduğunu gördüm.
Zirâ tecelliyât-ı Zâtiyyeye mazhar olan bir zât, her şeyde
tecelli- yât-ı Zâtiyyeyi görür ve hisseder.
هُوَ yani "O", lafzında kasdedilen kimdir? هُوَ
lafzının telaffuzu ile beraber ağızdan çıkan her bir hava zerresi ile vücûdu
taayyün eden Zât-ı Zülcelal'dir. Adeta هُوَ lafzında ve o lafız ile beraber
ağızdan çıkan havanın her bir zerresinde bin bir ismi ile tecelli eden, husûsan
emir ve irâdesi ile orada hâzır ve nâzır olan bir Zâta işaret ediyor. Onun için
lâfzıyla beraber mercii de o hava içinde derc edilmiştir.
Hulasa: هُوَ lafzında zamîrin kime râci' olacağına dair bir
karine-i taayyün var. Çünkü külli hava unsuru tecelliyât-ı esmå ve sıfatı
vâzıhan göstermekle tecelliyât-ı vâhidiyyete âyine olduğu gibi, Alafzındaki
havanın her bir zerresinde hem âlemdeki ses
ve süretler, hem de bütün esmå ve sıfat-ı İlâhiyyenin
tecelliyatı bulunmakla tecelliyât-ı Ehâdiyyete ve tecelliyât-ı Zâtiyeye âyine
olmuş ve bununla gizli olan o Zâtın varlığını aşikare göstermiştir. Demek Hüve
Nüktesi'ni müdakkikåne okuyup anlayan bir
mü'min, külli hava unsurunda tecelliyât-ı esmå ve sıfatı
gördükten sonra, dönup هو telaffuzu ile beraber ağızdan çıkan havanın her bir
zerresinde hem bütün âlemi, hem de bin bir ismin tecellisini gö- rür.
Ve Hüve'de gizli olan o Zâtın kim olduğunu anlar.
Yorumlar